BEUN’den tek fotoğrafla zemin ve yapı analizini yapan yapay zeka uygulaması
Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu tarafından Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Jeodezi Anabilim Dalı kapsamında geliştirilen uygulama, vatandaşların binalarına ilişkin zemin durumu, depremsellik seviyesi ve yapının dış görünümündeki muhtemel zayıflıkları yapay zeka desteğiyle raporluyor.
Amaç ve bağlam
Kutoğlu, toplumda yapı okuryazarlığı eksikliğine dikkat çekerek vatandaşların yapıların oturduğu zemine ve depremsellik bilgilerine ulaşmada güçlük yaşadığını belirtti. Binaların deprem yönetmeliklerine uygunluğunun ve beton kalitesinin önemine vurgu yapan Kutoğlu, dünyada 'hızlı görsel değerlendirme' olarak anılan FEMA 154 standardını hatırlattı ve dışarıdan bakıldığında tespit edilebilecek yapısal zayıflıklara işaret etti.
Uygulamanın çalışma mantığı
Kullanıcılar cep telefonundan veya bilgisayardan binalarının en az bir fotoğrafını ve konum bilgisini yüklediklerinde, yapay zeka hem binanın zemin sınıfını (zemin sertliği, yumuşaklığı, sismisite tepkisi) hem de binanın dış görünümünden tespit edilebilecek geometrik zayıflıklarını (kısa kolon, yumuşak kat, geniş çıkma, geri yaslama, kat düzensizlikleri gibi) değerlendiriyor. Sistem, yapı uzmanlarının bildiği bazı dışsal göstergeleri temel alarak hızlı bir ön değerlendirme sunacak şekilde tasarlandı.
Raporlama ve erişim
Kullanıcılar 'yapianaliz.beun.edu.tr' adresinden hesap açıyor; konum ve fotoğraf yüklendikten sonra yapay zeka destekli raporun 10-15 dakika içinde hazırlandığını görüyor. Hazırlanan rapor hem sistemdeki hesaptan görüntülenebiliyor hem de kullanıcının e-posta adresine gönderiliyor.
6 Şubat depremlerinden çıkarılan dersler
Kutoğlu, 6 Şubat depremlerinde yeni yapılmış bazı binaların yıkılırken, daha eski yapıların ayakta kaldığı örneklerin görüldüğünü söyledi. Beton kalitesinin önemli olduğunu ancak binanın geometrik kusurlarının da (geniş çıkmalar, geri yaslamalar, kat düzensizlikleri gibi) yapıyı zayıflattığını vurguladı ve üniversitenin Teknoloji Transfer Ofisi aracılığıyla bu hizmeti geliştirdiklerini aktardı.
PROF. DR. ŞENOL HAKAN KUTOĞLU, VATANDAŞLARIN BİNALARININ DEPREM RİSKİNİ VE ZEMİN DURUMUNU ÖĞRENEBİLMESİ İÇİN YAPAY ZEKA DESTEKLİ YENİ BİR UYGULAMA GELİŞTİRDİKLERİNİ DUYURDU.
