Yaz boyunca süren hazırlık:
Bayburt’ta Şingah Mahallesi sakinleri yazın evlerinin önünde bir araya gelerek kış için gerekli yünleri temizliyor ve yeniden kullanıma hazırlıyor. Kadınların yürüttüğü bu çalışma, kışlık yorgan, yastık, minder ve döşeklere dolgu olacak yünün temizlenmesini kapsıyor. Süreçte yünler önce leğenlerde bol suyla yıkanıyor, ardından çuvallarda süzdürülüp tellere asılarak kurutuluyor.
Çırpma aşamaları:
Kuruyan yünler muşamba üzerine seriliyor ve odun sopalarla saatlerce çırpılarak lifler birbirinden ayrıştırılıyor. Çırpma işlemi sonrasında yünler temiz bezlerin üzerine serilerek güneşte yeniden kurutuluyor. Bu çok aşamalı hazırlık tamamlandığında yünler, yorgan ve yataklarda kullanıma hazır hale geliyor. Mahallede yürütülen iş birliği ve el emeği, üretimin her basamağında korunuyor.
Şingah Mahallesi sakinlerinden Zübeyde Tutar, komşusu Emine Oruç ile birlikte yürüttükleri yün mesaisinin yaklaşık iki gün sürdüğünü belirtiyor. Tutar, yünlerin yıkanıp süzdürüldüğünü, çırpıldığını ve kurutulduğunu vurguluyor.
Geleneksel değer ve sağlık vurgusu:
Emine Oruç yünün kendileri için önemine dikkat çekerek Bayburt’un sert kışlarında yünden vazgeçemediklerini anlatıyor. Oruç, yünün sağlıklı olduğunu düşündükleri için zahmete katlandıklarını, yünden yapılan yatakları tercih ettiklerini ifade ediyor: Burası kış memleketi, yün daha sağlıklı olduğu için yün yataklarda yatıyoruz. Her yıl aynı süreci büyük özveriyle sürdürdüklerini ve bunun bir dayanışma örneği olduğunu belirtiyor.
Bayburt’ta gerçekleştirilen bu yün çırpma mesaisi, yalnızca bir temizlik işlemi değil; nesilden nesile aktarılan el emeği, komşuluk dayanışması ve yerel yaşam kültürünün canlı tutulması anlamına geliyor. Yünün çok aşamalı hazırlanışı ve ortak çalışma ritüeli, mahallede hem ihtiyaçların karşılanmasını hem de sosyal bağların güçlenmesini sağlıyor.
BAYBURT’TA YAZ SICAKLARINDA KADINLAR, KIŞLIK YORGAN, YASTIK, MİNDER VE DÖŞEKLERDE KULLANILAN YÜNLERİ TEMİZLEMEK VE YENİLEMEK İÇİN GELENEKSEL YÜN ÇIRPMA MESAİSİNE BAŞLADI
