zirvenin açılışı ve katılımcılar:
Asya’da Karşılıklı İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA) 7. Zirvesi, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ev sahipliğinde Bakü’de başladı. Zirveye üye devletlerin cumhurbaşkanları ve üst düzey yetkilileri katıldı. Açılış konuşmasında Aliyev, Azerbaycan’ın coğrafi konumunu ve Avrasya’da oynadığı rolü ön plana çıkararak ülkesinin ikili ve çok taraflı platformlarda yürüttüğü iş birliği faaliyetlerinin bölgesel güvenliğe katkısına dikkat çekti.
Aliyev'in iddiaları: işgal, çifte standart ve uluslararası tepkisizlik:
Konuşmasında Aliyev, Azerbaycan’ın bağımsızlığını yeniden kazanmasının ardından geçen 35 yıl içinde karşılaşılan zorluklara vurgu yaptı ve son otuz yıl boyunca ülkesinin topraklarının yaklaşık yüzde 20’sinin Ermenistan tarafından işgal edildiğini belirtti. Aliyev, Ermenistan’ın bir milyon Azerbaycanlıyı tarihi yurtlarından sürerek etnik temizlik gerçekleştirdiğini ve Azerbaycan’a karşı askeri saldırılarda bulunduğunu söyledi.
Aliyev, 1993 yılında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi tarafından işgal altındaki topraklardan çekilme çağrısı yapan kararların uygulamadığını, 1992'de kurulan AGİT Minsk Grubu’nun ise göstermelik kaldığını savundu. Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi gibi kuruluşları, haksız biçimde Azerbaycan’ı hedef almakla ve Ermenistan’ı cesaretlendirmekle eleştirdi: "Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi, sürekli saldırganlığın mağduru olan Azerbaycan'ı hedef alırken, saldırgan Ermenistan'ı cesaretlendiriyordu."
Aliyev, Ermenistan’ın önceki yönetimini ve selâflerinin politikalarını sürdürdüğünü iddia ederek, 2019’daki bir açıklamaya atıfla mevcut yönetimin de gerilim yaratıcı söylemlerini örnek gösterdi. Ayrıca Temmuz ve Ağustos 2020'deki iki askeri provokasyon ve devamında yaşananların Azerbaycan halkının sabrını tükettiğini ifade etti.
vatan savaşı, sonrası ve barış çağrısı:
Aliyev, 2020 yılındaki 44 günlük Vatan Savaşı’nda Azerbaycan güçlerinin işgal altındaki toprakları geri aldığını, savaş meydanında 300’den fazla şehir ve köyün kurtarıldığını belirtti. Eylül 2023'te Karabağ’daki Ermeni güçlerinin kısa sürede ağır darbe aldığı ve ayrılıkçı liderlerin Azerbaycan mahkemelerine çıkarıldığı vurgulandı. Konuşmada öne çıkan ifadelerden biri şuydu: "Bizi tanklarla ve Bakü’nün işgaliyle tehdit edenler, bugün Azerbaycan hapishanelerinde Azerbaycan çayı içiyor." Aliyev ayrıca ele geçen tankların Savaş Ganimetleri Parkı’nda sergilendiğini belirtti.
Bununla birlikte Aliyev, Azerbaycan’ın intikam peşinde olmadığını, mağduriyet ve yıkıma rağmen yenilene karşı sert davranılmadığını söyledi: "Savaş bizim seçimimiz değildi, Ermenistan bizi savaşa zorladı." Barışın korunması ve güçlendirilmesi gerektiğini belirterek, halkın manevi değerlerinin bu yaklaşımı şekillendirdiğini ifade etti.
CICA'da kurumsallaşma ve Azerbaycan'ın rolü:
Azerbaycan’ın iki yıllık başkanlık döneminde CICA’nın güçlendirilmesine öncelik verdiğini belirten Aliyev, ülkenin ulaştırma bağlantıları, dijitalleşme, çevre koruma, turizm, eğitim ve bilim gibi alanlarda iş birliğini teşvik ettiğini söyledi. Bu girişimlerin sonucunda CICA’nın kurumsal ve hukuki açıdan güçlendiğini, üye sayısının arttığını ve diyaloğu ilerletme kapasitesinin yükseldiğini ifade etti.
Aliyev, Azerbaycan’ın CICA dönem başkanlığının iki yıl daha uzatılması önerisine destek veren tüm üye devletlere teşekkür etti ve konferansın bölgesel güvenliğin, ekonomik refahın ve karşılıklı anlayışın geliştirilmesi açısından taşıdığı önemi vurguladı.
Zirve, bölgesel iş birliği gündemini öne çıkarırken açılış konuşması, Azerbaycan’ın geçmişte yaşadığı acılara atıfla adalet, hesap verilebilirlik ve kırılgan barışın güçlendirilmesi taleplerini merkezi bir tema haline getirdi.
ASYA’DA KARŞILIKLI İŞBİRLİĞİ VE GÜVEN ARTIRICI ÖNLEMLER KONFERANSI (CICA) 7. ZİRVESİ, AZERBAYCAN’IN BAŞKENTİ BAKÜ’DE BAŞLADI.
