Bakan Ersoy: yurt içinde kaçak kazılara ve kültür varlığı kaçakçılığına karşı kararlıyız
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, ABD'den Türkiye'ye iadesi sağlanan mozaik panelin Gaziantep'teki tanıtım programına katıldı. Programda konuşan Ersoy, yurt içinde kaçak kazılara ve kültür varlığı kaçakçılığına karşı yürütülen çalışmaların kararlılıkla sürdüğünü belirtti.
Mozağin kökeni ve iade sürecinin kısa özeti
Ersoy, söz konusu panelin Zeugma mozaik kompozisyonuna ait olduğunu, merkezde Dionysos kültüyle ilişkilendirilen bir Maenad tasvirinin yer aldığını ve kamuoyunda "Çingene Kızı" olarak bilinen figüre ait panellerden biri olduğunu hatırlattı. 1960'lı yıllarda gerçekleştirilen kaçak kazılar sonucunda kompozisyona ait birçok panelin ülke dışına çıkarıldığını söyledi.
Bakan, Bovling Griin Eyalet Üniversitesinde bulunan 12 panelin iadesinin sağlanarak 2018'de Zeugma Mozaik Müzesi'nde sergilendiğini; Gaziantep'te hazırlanan replika panellerin 2022'de aynı üniversiteye takdim edildiğini aktardı.
Bilimsel değerlendirme ve hukuki işlemler
Panelin milattan sonra 2. ve 3. yüzyıllara tarihlendiğini ve ait olabileceğine dair değerlendirmelerin Grenobıl Alp Üniversitesinden Dr. Camila Felag ile Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay tarafından yapıldığını belirten Ersoy, satış ve el değiştirme belgelerinin tespiti üzerine Amerika Birleşik Devletleri makamlarıyla temas kurduklarını anlattı.
Uluslararası müzayede takipleri sırasında eserin yeniden satışa sunulması üzerine iade girişiminin yenilendiğini ve Amerika Birleşik Devletleri İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi tarafından yürütülen süreç sonucunda eserin ülkeye iadesinin sağlandığını vurguladı. Ersoy, bu sürecin bilimsel araştırma, hukuki mekanizmalar ve uluslararası iş birliğinin eşgüdümünün önemini gösterdiğini ifade etti.
Uluslararası iş birliği ve iade edilen eserlerin sayısı
Bakan Ersoy, Amerika Birleşik Devletleri ile 2021 yılında imzalanan Mutabakat Zaptı'nın ve Manhattan Bölge Savcılığı ile İç Güvenlik Soruşturmaları Birimiyle sürdürülen ortak çalışmaların iadelere önemli katkı sağladığını belirtti. Bu iş birliğinin bu yıl yeni bir beş yıllık dönem için uzatıldığını açıkladı.
Ersoy, 2002 yılından bu yana Türkiye'ye iadesi sağlanan kültür varlığı sayısının 13 bin 454 olduğunu, bunların 9 bin 139'unun son 8 yılda gerçekleştiğini aktardı. Ayrıca Zeugma kökenli Satornila steli gibi eserlerin geri dönüş örneklerine de değindi.
Koruma, farkındalık ve teşekkür
Bakan, kültür varlığı kaçakçılığına karşı önleyici, bütüncül ve sürdürülebilir bir mücadele hedeflediklerini; ihbarların etkin değerlendirilmesi, olaylara erken müdahale ve kültürel mirasın yerinde korunmasına yönelik tedbirlerin sürekli geliştirildiğini söyledi. Eğitim ve farkındalık çalışmalarını yaygınlaştırdıklarını ekledi.
Ersoy, iadenin gerçekleşmesine katkı sunan Dr. Camila Felag, Prof. Dr. Kutalmış Görkay, Amerika Birleşik Devletleri İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Dışişleri Bakanlığı, Bakanlık uzmanları ve süreçte emeği geçen tüm kurum ve kişilere teşekkür etti. Bakan, kültürel mirasın korunmasına yönelik uluslararası dayanışmanın güçlenmesini diledi.
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY, ABD’DEN TÜRKİYE’YE İADESİ SAĞLANAN TARİHİ MOZAİK ESERİN TANITIM PROGRAMINA KATILDI.
