Bakan Bolat: Yasa dışı ticaret ve kaçakçılıkla mücadelemiz güçlenerek sürecek
Konferansın amacı ve temel mesaj
Ankara Ticaret Odası (ATO) ev sahipliğinde düzenlenen 'Yasa Dışı Ticaretle Mücadele Konferansı'na katılan Ticaret Bakanı Ömer Bolat, yasa dışı ticaretin hem tüketici sağlığını riske attığını hem de üretim, istihdam, vergi gelirleri ve döviz kaybı yoluyla ülke ekonomisini zayıflatıp toplumsal refahı azalttığını vurguladı.
Bakan Bolat, yasa dışı ticaret ve kaçakçılıkla mücadelede kararlılık mesajını yineleyerek, 'Yasa dışı ticaret ve kaçakçılığa tevessül edenlerle kararlı mücadelemiz bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da güçlenerek devam edecektir' dedi. Bakanlık olarak yasal ticaretin kolaylaştırılması ve yasa dışı faaliyetlerin önlenmesine eş zamanlı olarak odaklandıklarını belirtti.
Gümrük modernizasyonu ve dijitalleşme çalışmaları
Bolat, gümrük işlemlerinin basitleştirilmesi ve ticaretin kolaylaştırılması kapsamında hayata geçirilen başlıca uygulamalar arasında Yetkilendirilmiş Yükümlü Sistemi, Tek Pencere Sistemi, İzinli Gönderici İşlemleri, Liman Tek Pencere Sistemi ve Havayolu İşlemlerinin Dijitalleştirilmesi Projesi'ni saydı. Gümrük idarelerinin fiziki ve teknik altyapısını güçlendirmek üzere birçok modernizasyon projesinin tamamlandığını ve devam ettiğini belirtti.
TOBB işbirliğiyle 19 gümrük kara sınır kapısında modernizasyon ve dijitalleşme çalışmalarının tamamlandığını aktaran Bolat, Ardahan Türkgözü ve Edirne Pazarkule kapılarının açıldığını; Suriye sınırındaki bazı gümrük kapılarında yenileme çalışmalarının sürdüğünü söyledi. Ağrı Gürbulak kapısının modernizasyonunun tamamlandığını ve yakın zamanda resmi açılışının yapılacağını ifade etti.
Yakalamalar ve denetim sonuçları
Bakan Bolat, gümrük muhafaza ekiplerinin yakalama verilerini paylaştı: 2022'de 12 milyar lira olan toplam yakalamaların, 2023'te 23 milyar lira seviyesine; 2024'te 55 milyar 178 milyon liraye; ve 2025'te yüzde 79 artışla 98,5 milyar liraya yükseldiğini belirtti. Bu yakalamalar içinde ticari eşya yasa dışı ticaretine ilişkin tutarın 53 milyar 655 milyon lira olduğunu aktardı.
Tütün ve tütün mamulleri ile alkollü içkilerde yasa dışı ticaretin engellenmesinde yüzde 48 artış sağlandığını ve 1 milyar 360 milyon lira değerinde kaçak tespit edildiğini bildirdi. Elektronik sigaraya yönelik operasyonlarda 11 milyon adet elektronik sigara cihazı ve aksamı ele geçirildiğini; başta cep telefonu olmak üzere kaçak elektronik eşyanın değerinin 2 milyar 882 milyon lira olduğunu, bunun 2024'e göre yüzde 34 artış gösterdiğini söyledi.
Akaryakıt kaçakçılığıyla mücadelede yüzde 47 artış sağlandığını ve 2025 yılında 153 milyon lira tutarında yakalama gerçekleştiğini belirtti. Ayrıca, sonradan yapılan kontroller sonucunda 9,8 milyar lira tutarında gümrük vergilerinin eksik beyan edildiğinin tespit edilip ilgili işlemlerle takip yapıldığını ifade etti.
Denetim kapsamı, dijitalleşme ve diğer tedbirler
Bolat, kayıt dışılığın günümüzde yalnızca faturasız satış olmadığını; dijital mecralarda tüketiciyi yanıltarak haksız kazanç elde edilmesinin de bu kapsamda değerlendirildiğini vurguladı. Reklam Kurulu'nun Haziran 2023'ten itibaren tüketicileri aldatıcı reklamlarla mücadele kapsamında 606 milyon lira üzerinde idari para cezası uyguladığını ve reklam erişim yasağı getirildiğini aktardı. 'Influencer'lara yönelik bilgilendirme ve eğitim programlarının sürdüğünü belirtti.
Ticaret Bakanlığı birimleri ve il ticaret müdürlüklerince yürütülen denetimler kapsamında 577 bin 771 işletme denetlendi ve 41,3 milyon ürün kontrol edildiğini açıkladı. Mevzuata aykırı stokçuluk, karaborsacılık ve fahiş fiyatla mücadele çalışmalarının da sürdüğünü söyledi.
Rekabet Kurulu kararlarına ilişkin verileri de paylaşan Bolat, Rekabet Kurulu'nun 2024'te 223 soruşturmada 7,7 milyar lira tutarında ceza uyguladığını; 2025'te 227 soruşturmada 13,2 milyar lira idari para cezası uygulandığını anımsattı.
Sonuç olarak, Bakan Bolat yasa dışı ticaretle mücadelenin hem gümrük altyapısının güçlendirilmesi hem de denetim ve hukuki yaptırımların etkinleştirilmesiyle devam edeceğini vurguladı.
TİCARET BAKANI ÖMER BOLAT, "YASA DIŞI TİCARET VE KAÇAKÇILIĞA TEVESSÜL EDENLERLE KARARLI MÜCADELEMİZ BUGÜNE KADAR OLDUĞU GİBİ BUNDAN SONRA DA GÜÇLENEREK DEVAM EDECEKTİR" DEDİ.
