Bakan Bolat, Mart 2026 dış ticaret verilerini Van'da açıkladı
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Van Ticaret ve Sanayi Odası'nda yaptığı sunumda Mart 2026 verilerini paylaştı. Bakanlık raporuna göre Mart 2026'da mal ihracatı 21,9 milyar dolar oldu ve bu rakam geçen yılın Mart ayına göre yaklaşık 1,5 milyar dolar yani %6,4 azalışa işaret ediyor.
Mart 2026 dönemi: ihracat, ithalat, açık
Mart ayında ithalat 33,2 milyar dolar olarak gerçekleşti; geçen yıl aynı ayda bu rakam 30,6 milyar dolar idi ve böylece ithalatta %8,4 artış görüldü. Mart ayı dış ticaret açığı 11,3 milyar dolar olarak kaydedildi. Ocak-Mart döneminde ihracatta %3,1 azalış gözlendi.
Yıllıklandırılmış veride geçen yıl Mart ayında 263,3 milyar dolar olan ihracat, bu yıl 271,3 milyar dolar seviyesine yükselmiş olup yıllık bazda 8 milyar dolar artış kaydedildi. İhracatın ithalatı karşılama oranı %73,4 düzeyinde gerçekleşti.
Bölgesel savaş ve Hürmüz Boğazı etkileri
Bakan Bolat, ABD-İsrail ile İran arasında devam eden çatışma sürecinin ticaret üzerinde belirgin olumsuz etkileri olduğunu belirtti. Söz konusu çatışmanın 35. gününde Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol ve doğal gazın dünya toplamının %20%30 geçiş payı olduğuna dikkat çekildi. Hürmüz Boğazı'ndaki risklerin enerji ve petrokimya fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturduğu ve bunun küresel enflasyon ve ithalat maliyetlerini artırdığı vurgulandı.
Bölgeye yönelik ihracatta bir aylık dönemde %40 civarında azalış yaşandığını açıklayan Bolat, hükümetin arz güvenliği için enerji ve petrokimya stoklarını güçlendirdiğini, Eşel Mobil Sistemi devreye alınarak akaryakıt fiyatlarındaki aşırı yükselişin vergilerden vazgeçilerek önlendiğini ifade etti.
Takvim etkileri ve bayramın rolü
Bakan Bolat, resmi ve dini bayramların yıl içindeki konumunun ihracatı etkilediğini belirtti. Ramazan Bayramı tatilinin arife ve tatil günlerinin hafta içine denk gelmesinin Mart ayında yaklaşık 1,3 milyar liralık takvim etkisi yarattığını ve bayram kaynaklı üretim kayıplarının ihracatı olumsuz etkilediğini söyledi.
İşlenmiş altın ve sektör bazlı değişimler
İşlenmiş altın ihracatında 350 milyon dolar azalma olduğunu vurgulayan Bolat, Birleşik Arap Emirlikleri ve Körfez bölgesindeki savaş şartları nedeniyle 800 milyon dolar tutarında bir düşüş yaşandığını ve toplamda %40 civarında gerileme olduğunu ifade etti.
Sektörel bazda Mart döneminde ihracatta en fazla artış gösteren kalemler: Savunma Sanayii +500 milyon dolar, Otomotiv +430 milyon dolar, Elektrikli Makineler +274 milyon dolar, Bakır eşyalar +257 milyon dolar. Azalışlar ise işlenmiş altın ve mücevheratta 1,4 milyar dolar, madeni yağlarda 875 milyon dolar, hava ve uzay taşıtlarında 244 milyon dolar, demir-çelikte 203 milyon dolar olarak gerçekleşti.
İthalatın ilk 3 ayında en çok azalan kalemler: Mineral yakıtlar -2,6 milyar dolar, Otomobil -252 milyon dolar, Kakao -200 milyon dolar, Canlı hayvan -173 milyon dolar. İthalatta artış gösterenler arasında Kıymetli ve yarı kıymetli taşlar +1,7 milyar dolar, Elektrikli makine ve cihazlar +1,1 milyar dolar, Kazan ve makine +1,1 milyar dolar, Bakır +617 milyon dolar yer aldı.
Hizmetler ihracatı ve cari denge
Bakan Bolat, hizmetler ticaretindeki performansa da değinerek 2024'te hizmetler ticaret fazlasının 61 milyar dolar, 2025'te ise 63,5 milyar dolar olduğunu hatırlattı. 2024 hizmet ihracatı 122,6 milyar dolar olarak kaydedilmiş, 2026 hedefi 128 milyar dolar olarak belirlenmişti. Mart ayı tahminlerine göre hizmetler ihracatının yıllık bazda yaklaşık 124,5 milyar dolar seviyesinde olacağı ve Mart ayında hizmetler ihracatının yaklaşık 8 milyar dolar civarında gerçekleşeceği öngörülüyor.
Cari işlemler açığının milli gelir payı 2023'te %3,6, 2024'te %1, 2025'te %1,9 olarak bildirildi.
Ticaret diplomasisi ve destek mekanizmaları
Bakan Bolat, 2025 yılında 71 ülke ile 215 temas gerçekleştirildiğini, 19 ülke ile Karma Ekonomi Komisyonu toplantıları yapıldığını ve bazı ülkelerle JETCO anlaşmalarının imzalandığını aktardı. Türkiye-AB ilişkilerinde diyaloglara devam edildiği ve AB ile ticaret hacminin ilk çeyrekte 233 milyar dolar düzeyinde olduğuna değindi.
Kamu destekleri konusunda ise Bakanlık tarafından ihracatçılara ayrılan kaynaklar ve kredi/garanti mekanizmaları şöyle sıralandı: 45 milyar lira bütçe, reeskont kredilerinde günlük limit 4,5 milyar lira, Türk Ticaret Bankası üzerinden 76 milyar lira kredi, İGE AŞ tarafından 227 milyar lira kefalet, döviz dönüşüm desteğinin yüzde 3 olarak ihracatçılara sunulması, istihdamı koruma desteğinin işçi başına 3 bin 500 lira olarak uygulandığı ifade edildi. Ayrıca bazı günlük ve toplam kredi limitleri artırıldı.
Sonuç ve değerlendirme
Bakan Bolat, Mart verilerindeki düşüşün hem bölgesel savaş koşulları hem de takvim etkilerinden kaynaklandığını, Nisan ayında bayram etkisinin olmaması nedeniyle açığın kısmen kapatılmasının beklendiğini ifade etti. İhracatta Avrupa Birliği'nin ilk üç ayda güçlü bir partner olmaya devam ettiğini ve ihracatın ilk 3 ayda Almanya, ABD, İngiltere, İtalya ve Fransa sıralamasıyla gerçekleştiğini belirtti.
Konuşmasını bölgesel barış ve istikrarın ekonomik performans için belirleyici olduğuna vurgu yaparak sonlandıran Bolat, hükümetin hem dış ticaret hem de enerji arz güvenliği odaklı politikalarla dönemi yönetmeye çalıştığını söyledi.
TİCARET BAKANI ÖMER BOLAT, 2026 MART AYINDA MAL İHRACATININ 21,9 MİLYAR DOLAR OLDUĞUNU BELİRTEREK, "BU, GEÇEN YILIN MART AYINA KIYASLA YAKLAŞIK 1,5 MİLYAR DOLARLIK, YANİ YÜZDE 6,4'LÜK BİR AZALIŞA TEKABÜL ETMEKTEDİR" DEDİ.
