Antalya'daki oturumun özeti:
Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) kapsamında Gloria Sports Arena'da düzenlenen 'One-to-One with Heads of Space Agencies' oturumunda, dünya uzay ajanslarının önümüzdeki döneme ilişkin stratejileri ve somut hedefleri paylaşıldı. Oturuma Türkiye Uzay Ajansı (TUA), NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA), Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), Hindistan Uzay Araştırma Organizasyonu (ISRO) ve Kanada Uzay Ajansı üst düzey temsilcileri katıldı.
Oturumun açılış konuşmasını yapan TUA Başkanı Yusuf Kıraç, uzay faaliyetlerindeki hızlı büyümenin sürdürülebilirlik, güvenlik ve sorumlu kullanım konularında yeni yükümlülükler getirdiğini vurguladı ve uluslararası iş birliğinin önemine dikkat çekti.
NASA'nın öncelikleri ve zaman çizelgesi:
NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson, Artemis programı kapsamında Ay'a dönüş ve uzun vadede Mars'a yönelme hedeflerini net şekilde ortaya koydu. Anderson, Artemis III için hazırlıkların sürdüğünü, 2027'de bu görevin gerçekleştirilmesinin planlandığını; ardından 2028'de yeniden Ay'a insan indirme ve Artemis IV ile Artemis V ile Ay üssü inşasına başlanacağını belirtti. Bu adımların ardından odağın Mars'a çevrileceğini ifade etti.
Anderson ayrıca alçak Dünya yörüngesindeki faaliyetlerin ticari ortaklarla artacağını, Artemis Mutabakatı'na katılan ülke sayısının 76'ya ulaştığını ve uluslararası katkıların program için kritik olduğunu söyledi. Artemis II kapsamında Güney Kore, Almanya, Suudi Arabistan ve Arjantin'in CubeSat katkıları da toplantıda hatırlatıldı.
Avrupa'nın kendi insanlı uçuş kapasitesi seçeneği:
ESA Genel Direktörü Josef Aschbacher, Avrupa'nın mevcut uluslararası ortaklıklarını sürdürürken kendi astronotlarını kendi fırlatma aracı ve mürettebat aracıyla gönderebilme seçeneğini değerlendirdiklerini kaydetti. Aralık ayında Roma'da yapılacak bakanlar toplantısına sunulmak üzere karar seçenekleri hazırlandığını belirten Aschbacher, bunun fırlatma kaçış sistemi, geri dönüş ve gerekli operasyon sistemlerini de kapsadığını söyledi.
Aschbacher ayrıca robotik keşif, alçak Dünya yörüngesi, Ay ve Mars çalışmalarının Avrupa gündeminde olduğunu ve güvenlik ile savunma konularının uzay teknolojilerinin kullanımında daha fazla ön plana çıktığını ifade etti.
Çin'in asteroid savunma ve keşif planları:
CNSA Başmühendisi Li Guoping, Çin'in Chang'e-7, Chang'e-8 programları ile Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu çalışmalarını sürdürmeyi ve insanlı Ay görevlerini planlandığı şekilde ilerletmeyi hedeflediğini açıkladı. Mars ve Jüpiter görevleri kapsamında Tianwen-3 (Mars örnek dönüşü) ve Tianwen-4 (Jüpiter araştırması) projeleri de gündemde.
Li, kısa süre önce kurulan asteroid izleme ve erken uyarı merkezine değinerek ilk savunma deneme görevinin 2027 yılının sonunda gerçekleştirilmesinin planlandığını belirtti. Ayrıca ulusal izleme ve yönetim platformu kurulacağı ve asteroid savunmasının tüm insanlığın ortak sorunu olduğunun altını çizdi.
JAXA, ISRO ve Kanada'nın katkıları:
JAXA Başkanı Hiroshi Yamakawa, Mars uydusu Phobos'tan örnek getirmeyi hedefleyen MMX görevini iki hafta içinde Japonya'dan fırlatacaklarını ve projenin NASA, ESA, Fransa, Almanya ile Avustralya'nın katılımıyla yürütüldüğünü söyledi. Yamakawa ayrıca Toyota iş birliğiyle geliştirilen basınçlı Ay aracının iki astronotu taşıyıp içinde bir aya kadar yaşam ve çalışma imkânı sağlayacak şekilde tasarlandığını aktardı.
ISRO Başkanı V. Narayanan, Hindistan'ın kendi roketleriyle astronot gönderme hedefi ile 2035'e kadar bir uzay istasyonu kurma stratejisini paylaştı; ilk istasyon modülünün 2028'de fırlatılması planlanıyor. Narayanan, ayrıca uzay çöpü sorununa yönelik önlemler ve uluslararası iş birliğinin önemine vurgu yaptı.
Kanada Uzay Ajansı Başkan Vekili Jean-Claude Piedboeuf ise Canadá'nın robotik kabiliyeti Canadarm3 ile Ay programlarına katkı sağlamaya devam edeceğini, ayrıca iletişim, çevre gözlemi, madencilik ve kuantum şifreleme gibi alanlardaki uzmanlıkların Ay çalışmalarında kullanılabileceğini belirtti.
Uluslararası iş birliği ve sürdürülebilirlik vurgusu:
Oturum boyunca tekrarlanan ortak tema, uzay görevlerinin artan karmaşıklığı karşısında uluslararası iş birliğinin vazgeçilmezliği oldu. TUA Başkanı Yusuf Kıraç'ın ifadeleriyle sürdürülebilirlik, güvenlik ve sorumlu kullanım konuları ajansların ortak gündeminde yer aldı. Temsilciler, Artemis programı, Ay üssü planları, asteroid savunma denemeleri ve ticari ortaklıkların LEO'daki rolü gibi başlıklarda şeffaflık ve koordinasyon çağrısı yaptı.
Antalya'daki oturum, ajansların kısa ve orta vadeli somut hedeflerini ortaya koyarken küresel ölçekte ortak çözümler geliştirme ihtiyacını da bir kez daha görünür kıldı.
NASA BAŞKAN YARDIMCISI ANDERSON
