Ayasofya'da restorasyon çalışmaları hız kesmeden ilerliyor
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi'nde yürütülen restorasyon çalışmalarını yerinde inceleyerek gelinen aşamayı değerlendirdi. Bakan Ersoy, yapının dört etap halinde planlanan restorasyon uygulamalarından üçünün tamamlandığını; minare, kubbe ve mozaik gibi hassas süreçlerin yer aldığı ikinci etap çalışmalarının titizlikle sürdüğünü bildirdi.
Yapısal analiz ve güçlendirme çalışmaları:
Ersoy, kapsamlı rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlandığını, yapısal analiz sonucunda ana kubbe ve yarım kubbeler için güçlendirme projelerinin onaylandığını aktardı. Bu doğrultuda minareler, kubbeler ve taşıyıcı elemanlarda uygulamalı güçlendirme çalışmaları adım adım yürütülüyor.
İlk etapta güney cephe bahçesindeki III. Mehmet, II. Selim, III. Murat ve Şehzadeler Türbesi'nde restorasyon uygulamaları yapıldı; türbe kubbelerinin kurşun örtüleri yenilendi, içlik-dışlık ve revzenlerde düzenlemeler gerçekleştirildi. Ayrıca muvakkithane ve sıbyan mektebi restore edildi, güneybatı köşedeki abdest alma kısmı tekrar aktif hale getirildi ve iç mekana kuş kovucu yerleştirildi.
Minarelerde deprem dayanımı ve kontrollü söküm:
Kuzeydoğu minaresinde statik güçlendirme projesine uygun imalatlar tamamlandı ve yapılan analizler sonucunda minarenin belirli bir kotuna kadar kontrollü söküm gerçekleştirildi. Bakır alemden başlayarak gövde bölümündeki taş sıralar ve basamaklara kadar titiz bir söküm uygulandı.
Minarenin deprem etkileri altındaki yapısal performansını artırmak amacıyla paslanmaz çelik plakalar ve rod sistemleri uygulandı. Yapının güçlendirme ihtiyacının belirlenmesi için sayısal modellemeler ve georadar taramaları yapıldı; veriler doğrultusunda kuzeydoğu ve güneydoğu merdiven kulelerinde onaylanan güçlendirme uygulamalarına başlandı.
Ayasofya'nın mermer pencere elemanlarında özgün malzemenin korunması esasına göre temizlik ve onarım uygulamaları da devam ediyor.
Ana kubbe ve mozaiklerin korunması:
Ana kubbe ve yarım kubbelerde yapılacak güçlendirme uygulamaları bütünsel olarak planlandı. İç yüzeylerin mozaik kaplama olması nedeniyle güçlendirmenin dış yüzeyden yapılması kararlaştırıldı; bu süreçte tüm kurşun kaplamaların sökülmesi zorunlu hale geldi.
Kubbenin mevsimsel hava koşullarından etkilenmemesi ve mozaiklerin zarar görmemesi için geçici üst örtü sistemi kuruldu; baza ve kubbe karkası kurulumu ile ana kubbe branda ile kapatıldı. İç yüzeydeki mozaiklerin konservasyon, restorasyon ve güçlendirme uygulamalarının güvenli biçimde yürütülmesi için iç mekânda platform ve iskele sistemleri oluşturuldu.
Mozaiklerin mevcut durumunun belgelenmesi amacıyla lazer tarama ve fotogrametri çalışmaları yapıldı; lazer tarama verileri kubbenin farklı dönemlerde geçirdiği onarımları ortaya koydu ve bulgular proje paftalarına işlendi. Bütün müdahaleler aşama aşama fotografik olarak belgelendi ve yapı izleme sistemi kurularak veri aktarımı ve raporlama süreci başlatıldı.
İbadetle restorasyonun eş zamanlı yürütülmesi:
Camide ibadet ile restorasyonun eşzamanlı sürdürülebilmesi amacıyla dört ana kolona oturan çelik platform sistemi kuruldu. Platform üzerine mozaik uygulamaları için iskeleler yerleştirildi ve mermer söküm, koruma ile çelik bağlantı yolları tamamlandı.
Bu düzenleme ile hem ibadet ortamı korunuyor hem de restorasyonun gerektirdiği teknik müdahaleler kontrollü biçimde gerçekleştirilebiliyor.
Galeri ve ziyaretçi altyapısı:
Üçüncü etap kapsamında galeri katının ziyarete açılmasına yönelik çalışmalar tamamlandı. Ziyaretçi güzergâhı düzenlendi, genel temizlik ve konservasyon işlemleri yapıldı; giriş-çıkış rampaları, geçici giriş tüneli, bilet gişeleri, X-Ray ve turnike sistemleri kuruldu.
Galeri katındaki mermer ve ahşap yüzeylerde lokal konservasyonlar gerçekleştirildi, eski özgün korkuluklar sağlamlaştırıldı, kırık ve eksik camlar yenilendi ve pencerelere kuş girişini önlemek için tel uygulandı. Aydınlatma, kamera, acil anons ve internet altyapısı da tamamlandı.
Dördüncü etapta iç ve dış mekân güvenliği için alüminyum akordiyon ve şerit bariyerler, iç mekânda akustik kumaş kaplama uygulamaları kullanıldı.
Yeraltı kazıları ve tünel çalışmaları:
Ayasofya'daki çalışmalar yerin altında da devam ediyor. Ön çalışma niteliğindeki Mekan 1 ve Mekan 2 kazıları ile kuzey avludaki hipoje bölümü ve 1'den 5'e kadar olan tünellerde kazı ve belgeleme çalışmaları başlatıldı. Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde yürütülen temizlik çalışmalarının yaklaşık %90'ı tamamlandı; Vezir Bahçe'deki hipoje kazıları bitirildi.
Batı Bahçe'de mekanlarla ilişkili dokuz tünel yapısı tespit edildi; 2 ve 8 numaralı tüneller dışında tamamında dolgu toprak temizliği gerçekleştirildi. 56 metre uzunluğundaki Mekan-2'de, 18 metrelik hat boyunca hasarlı tonozlar özgün malzemeye eş bir şekilde tamamlanarak yapısal hasarlar giderildi. Tünel-4 ve Tünel-5'te de benzer tamamlama ve güçlendirme işleri yürütülüyor; Tünel-4'te 50 metrelik hattın paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirmesi tamamlanırken, Tünel-5'te aynı çalışma 90 metrelik bir hat boyunca sürüyor.
Bakan Ersoy, çalışmaların arkeolojiden restorasyona, ihya ve inşa işlerine kadar geniş bir kapsamda ve uzman ekipler tarafından yürütüldüğünü vurguladı. Ana kubbe, yarım ve çeyrek kubbeler, Fatih ve Mimar Sinan minareleri, mermer, sıva, kalem işi, mozaik, ahşap gibi özgün elemanlar ile vaftizhane, şadırvan ve güney bahçesindeki türbeleri kapsayan geniş bir alanda eş zamanlı çalışmaların sürdüğünü belirtti.
"Fatih’in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık"
Ersoy ziyaret sırasında son olarak şu ifadeleri kullandı: "Fatih’in emanetini tarihinin en kapsamlı restorasyonuna aldık ve Allah’ın izniyle bu eşsiz yapıyı minarelerinde ezan, salonlarında Kur’an yankılanan eşsiz bir camii ve insanlığı çatısı altında buluşturan ortak bir miras olarak gelecek nice nesillerimize ulaştıracağız."
Ayasofya’da cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyonu hız kesmiyor
