Gaziantep Üniversitesi'nde atık kabuktan ambalaj üretimi
Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) bünyesinde yürütülen sıfır atık çalışması kapsamında, kırmızı Antep fıstığı dış kabuğundan elde edilen uçucu yağ ve ekstreler kullanılarak biyobozunur gıda ambalajı üretildi. Projede Biyoloji, Tekstil Mühendisliği ve Gıda Mühendisliği bölümlerinden öğretim üyeleri ve öğrenciler birlikte çalıştı.
Üretim süreci ve malzeme teknolojisi:
Proje kapsamında kırmızı fıstık kabuklarından ayrıştırılan uçucu yağ ve ekstreler, doğada çözünebilen bir polimer matrisi içine yerleştirildi ve elektrospinning yöntemiyle nanolif malzemeye dönüştürüldü. Bu yaklaşım sayesinde biyoaktivitenin yüksek sıcaklıklarda kaybolması engellendi; oda sıcaklığında hazırlanan biyobozunur polimer malzeme, içerdiği ekstrelerin antioksidan ve antimikrobiyel özelliklerini korumasına olanak sağladı.
Geliştirilen ambalaj, plastik ambaj ve streç filme alternatif olarak test edildi. Yapılan kalite analizlerinde ürünlerin bozulmasının geciktiği, mikroorganizma üremesinin engellendiği ve raf ömrünün uzadığı gözlemlendi.
Çevresel ve ekonomik katkılar:
Proje, bölgedeki fıstık işleme faaliyetlerinden kaynaklanan kabuk atıklarının değerlendirilmesini amaçlıyor. GAÜN Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aysun Kepekçi çalışmayla ilgili olarak, atık kabukların genellikle yakıldığını veya çöpe atıldığını belirterek, kabuktan elde edilen ekstre ve esansiyel yağın antioksidan ve antimikrobiyel özellikleri sayesinde hem çevreye katkı sağlandığını hem de tarımsal atığın ekonomiye kazandırıldığını vurguladı. Kepekçi, projenin 3 yılda tamamlandığını ve 2025 yılında patent aldığını aktardı.
Tekstil Mühendisliği Bölümü'nden Doç. Dr. Halil İbrahim İçoğlu ise nanolif teknolojisinin minimum malzeme ile maksimum etki sağladığını, iki mühendislik zorluğunu (biyoaktivitenin korunması ve malzemeden maksimum verimin alınması) çözerek etkin bir ürün ortaya koyduklarını ifade etti. İçoğlu, firmalarla iş birliğine açık olduklarını ve sanayiye aktarım hedefleri bulunduğunu belirtti.
Multidisipliner yaklaşım ve sonraki adımlar:
Proje, Biyoloji Bölümünden Prof. Dr. Aysun Kepekçi ve yüksek lisans öğrencisi Merve Köse; Tekstil Mühendisliği'nden Doç. Dr. Halil İbrahim İçoğlu ile Prof. Dr. Mehmet Topal Bekiroğlu; Gıda Mühendisliği'nden Burcu Gökkaya ve Erdem adlı hocaların ortak çalışmasıyla hayata geçirildi. Araştırma ekipleri, laboratuvar analizlerinin olumlu sonuçlarını endüstriyel ölçeğe taşımayı hedefliyor.
Sonuç olarak atık kırmızı Antep fıstığı kabuğundan geliştirilen bu biyobozunur ambalaj, hem gıda güvenliği açısından raf ömrünü uzatma potansiyeli taşıyor hem de plastik temelli ambalajlara çevre dostu bir alternatif sunuyor. Üniversite ekibi, patent sonrası sanayi iş birlikleriyle ürünün yaygınlaşmasını amaçlıyor.
GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞRETİM ÜYESİ PROF. DR. AYSUN KEPEKÇİ(ORTADA)