Ateş çoğunlukla savunma tepkisidir
Kurtköy Özel Ersoy Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Elif Ruşen Vayvada, çocuklarda ateş ve ateşli havale konusunda aileleri bilgilendirdi. Vayvada, ateşin sıklıkla vücudun enfeksiyonlara karşı geliştirdiği doğal bir yanıt olduğunu, bu nedenle tek başına dereceye odaklanmaktan ziyade çocuğun genel halinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Ateş nasıl ölçülür ve hangi değerler ateş sayılır:
Normal vücut sıcaklığı genellikle 36–37,5 °C arasındadır. Ölçüm yerine göre ateş tanımı değişir: koltuk altı 37,2 °C ve üzeri, kulak 38,0 °C ve üzeri ve makat ölçümünde 38,0 °C ve üzeri ateş kabul edilir. Ancak Vayvada, ateşin derecesinden ziyade çocuğun davranışı, beslenme ve bilinç durumunun daha belirleyici olduğunu vurguladı.
Ateşe yol açan yaygın nedenler ve evde yapılması gerekenler:
Ateşin en sık nedenleri arasında üst solunum yolu enfeksiyonları, grip ve nezle, orta kulak iltihabı, boğaz enfeksiyonları, idrar yolu enfeksiyonları, gastroenterit (ishal ve kusma) ile bazı aşı reaksiyonları yer alır. Özellikle kreşe veya okula başlayan çocuklarda enfeksiyonların daha sık görülebildiği belirtiliyor.
Evde rahatlatma amaçlı öneriler şöyle sıralanabilir: çocuğu ince ve rahat kıyafetlerle giydirmek, oda sıcaklığını 22–24 °C civarında tutmak, yeterli sıvı verilmesini sağlamak, anne sütü alan bebeklerde emzirmeyi artırmak ve hekimin önerdiği ateş düşürücüleri uygun dozda kullanmak. Vayvada, ateşi tamamen yok etmeye çalışmanın doğru yaklaşım olmadığını; asıl hedefin çocuğun rahatlaması ve hidrasyonunun korunması olduğunu söyledi.
Yapılmaması gereken uygulamalar arasında sirke veya alkol sürme, buzlu su uygulama ve çocuğu kalın battaniyeye sarmak yer alır; bu tür uygulamalar durumu kötüleştirebilir.
Ateşli havale (febril konvülziyon) ve dikkat edilmesi gerekenler:
Ateşli havale genellikle 6 ay ile 5 yaş arasındaki çocuklarda, ateşe bağlı gelişen nöbetlerdir ve toplumda her 100 çocuktan yaklaşık 2–5’inde görülebilir. Çoğunlukla ateşin çok yüksek olmasından ziyade ateşin hızlı yükselmesiyle ilişkilidir. Havalenin belirtileri arasında kasılma, kollarda ve bacaklarda sertleşme, gözlerin yukarı kayması, kısa süreli bilinç kaybı, çenede kilitlenme hissi ve nöbet sonrası uyku hali sayılabilir.
Havale sırasında doğru yaklaşımın sakin olmak olduğu vurgulanır. Yapılması gerekenler: çocuğu yan yatırmak, ağzındaki yiyecekleri temizlemek, etrafındaki sert cisimleri uzaklaştırmak ve nöbet süresini takip etmek. Kesinlikle yapılmaması gerekenler ise ağızı zorla açmaya çalışmak, ağzına kaşık veya bez koymak, su ya da ilaç içirmeye çalışmak ve çocuğu sarsmaktır. Basit ateşli havalelerin büyük çoğunluğu kalıcı beyin hasarına yol açmaz ve zekâ gelişimini etkilemez; ancak her durumda değerlendirme gereklidir.
Ne zaman vakit kaybetmeden doktora başvurulmalı:
Uz. Dr. Vayvada şu durumlarda acil değerlendirme gerektiğini belirtti: 3 aydan küçük bebekte 38 °C ve üzeri ateş, 39 °C’nin üzerinde seyreden ateş, ateşle birlikte havale geçirilmesi, nefes almada güçlük, bilinç bulanıklığı veya aşırı uyku hali, morarma, ense sertliği, sürekli kusma, sıvı alamama ve şiddetli halsizlik. Ayrıca ilk kez havale geçiren her çocuğun mutlaka bir çocuk doktoru tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Vayvada, özellikle havalenin 5 dakikadan uzun sürmesi, havalenin tekrarlaması, ateşin 72 saatten uzun sürmesi ve 3 aydan küçük bebeklerde ateş görüldüğünde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmasını önerdi.
Sonuç olarak, ateş tek başına her zaman tehlike işareti olmayabilir; ancak çocuğun genel durumu, davranışı ve eşlik eden belirtiler dikkatle izlenmeli ve gerektiğinde hemen uzman desteği alınmalıdır.
KURTKÖY ÖZEL ERSOY HASTANESİ ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI UZMANI UZM. DR. ELİF RUŞEN VAYVADA
