ASO başkanı Ardıç: nükleer hedefin tek yolu güçlü ve yerli sanayi
Ankara Sanayi Odası (ASO) Başkanı Seyit Ardıç, 12. Nükleer Santraller Zirvesi (NPPES) açılışında yaptığı konuşmada Türkiye'nin nükleer teknolojide söz sahibi olma hedefinin ancak güçlü bir yerli sanayiyle gerçekleştirilebileceğini söyledi. Zirve, ASO ile Nükleer Sanayi Derneği (NSD) iş birliğinde ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı desteğiyle İstanbul'da başladı; etkinlikte ayrıca ASO ile Çin Nükleer Topluluğu arasında iş birliği mutabakatı imzalandı.
Enerjide küresel dönüşüm ve nükleerin rolü
Ardıç, dünyada enerjinin yeniden tanımlandığını belirterek, enerji güvenliği, iklim değişikliği ve teknolojik dönüşümün eş zamanlı seyrettiğini; bu nedenle nükleer enerjinin düşük karbonlu yapısı, yüksek kapasite faktörü ve kesintisiz arz güvenliğiyle tekrar gündemin merkezine yerleştiğini ifade etti. ABD, Çin, Fransa ve Güney Kore başta olmak üzere birçok ülkenin yeni santral yatırımlarını hızlandırdığını, mevcut santrallerin ömrünü uzattığını ve küçük modüler reaktör (SMR) teknolojilerine yöneldiğini kaydetti.
Ardıç, nükleere yatırım yapan ülkelerin yalnızca elektrik üretimini artırmadığını, aynı zamanda geleceğin sanayi kapasitesini, mühendislik birikimini ve teknoloji yetkinliğini inşa ettiğini vurguladı: "Bugün enerji; ekonomik rekabet gücünü besleyen, teknolojik kapasiteyi büyüten ve ülkelerin stratejik konumunu şekillendiren temel güçlerden biridir."
COP süreci ve uluslararası platformlar
Ardıç, COP sürecindeki gelişmelere dikkat çekerek COP28'de nükleer enerjinin düşük karbonlu kaynaklar arasında yer aldığını, bu kabulün COP29 ve COP30'da güçlendiğini söyledi. Antalya'da düzenlenecek COP31'in, Türk sanayisinin nükleer alandaki bilgi birikimini ve mühendislik kabiliyetini uluslararası paydaşlarla buluşturacak önemli bir platform olacağına inandıklarını belirtti ve ASO olarak yerli tedarikçileri uluslararası masaya taşıyacaklarını vurguladı.
Ulusal nükleer program ve hedefler
Türkiye'nin Akkuyu'nun ardından Sinop ve Trakya'da planlanan santraller ile küçük modüler reaktörleri kapsayan bütüncül bir nükleer program yürüttüğünü söyleyen Ardıç, hedefleri şöyle özetledi: "2050 yılına kadar 20 gigavat nükleer kurulu güce ulaşmak; bunun en az 5 gigavat'ını küçük modüler reaktörlerle karşılamak; enerjide dışa bağımlılığı azaltmak ve 2053 net sıfır emisyon hedefine katkı sağlamak."
Ardıç, enerji arz güvenliğinin ekonomik güvenlik, sanayi güvenliği ve teknolojik bağımsızlığın temeli olduğunu belirtti: "Bir ülke enerjisini ne kadar kendi üretirse, geleceğini de o kadar kendi tayin eder."
Akkuyu deneyimi ve yerlileşme
Ardıç, Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin Türkiye'nin nükleer sanayi kapasitesinin gelişebileceğini gösterdiğini, bugün Akkuyu'da yerlileşme oranının yüzde 55'e yaklaştığını söyledi. Bu oranın yüzlerce yerli firmanın yüksek mühendislik disiplinine, sıkı kalite süreçlerine ve uluslararası tedarik standartlarına uyum sağlama iradesinin somut göstergesi olduğunu belirtti.
Ardıç, bu potansiyelin kendiliğinden katma değere dönüşmeyeceğini, Sinop projesinin sistematik bir yaklaşım benimsenmezse ithalata dönüşme riski bulunduğunu ifade ederek, doğru planlandığında Sinop'un Türk sanayisini teknoloji üreten bir yapıya dönüştüreceğini vurguladı.
Nükleer sanayinin yayılma etkisi ve altyapı çalışmaları
Ardıç, nükleer sanayinin yüksek kalite, ileri mühendislik ve sıkı sertifikasyon kültürü zorunlu kıldığını; bu eşik aşıldığında havacılık, otomotiv ve sağlık gibi yüksek teknoloji alanlarına olumlu yayılan bir dönüşüm sağlayacağını söyledi: "Nükleerde yükselen bir sanayi, aslında bütün sanayiyi yukarı taşır."
Teknoloji ayağında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın nükleer alanda açtığı Rekabet Öncesi İşbirliği Programı çağrısını kıymetli bulduğunu ve bunun yerli bilgi birikimi, Ar-Ge ve üretim kapasitesinin güçlenmesine katkı sağlayacak somut bir adım olduğunu belirtti.
Ardıç, ASO'nun 2017'de kurduğu NÜKSAK'ın Türkiye'nin ilk nükleer sanayi kümelenmesi olduğunu hatırlatarak, hedeflerinin bir Anadolu firmasının ürettiği parçanın dünyanın en zorlu nükleer kalite standartlarını taşıyan bir santralde yer alabilmesi olduğunu söyledi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın kümelenmeyi beş yıl daha destekleme kararını doğru yönde bir adım olarak nitelendirdi.
Ardıç, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hayata geçirilen ve Oda ev sahipliğinde tanıtılan Nükleer Enerji Tedarikçi Bilgi Sistemi (NETBİS)'in nükleer sanayi envanterini oluşturan stratejik bir bilgi altyapısı olduğunu ifade etti. NETBİS'in firmaların üretim kabiliyetlerini, kalite yetkinliklerini ve teknik kapasitelerini tek çatı altında topladığını, doğrulanmış ve güncellenen bir tedarikçi havuzu sunduğunu belirtti: "Bir santralde yerlileşmenin kalıcı başarıya dönüşmesi; belgelenmiş, izlenebilir ve hazır bir tedarikçi ağına dayanır. NÜKSAK bu ağı inşa ediyor, NETBİS ise görünür, erişilebilir ve yönetilebilir hâle getiriyor."
Zirve kapsamında Ankara Sanayi Odası koordinasyonunda yürütülen Nükleer Sanayi Kümelenmesi (ASO NÜKSAK) ile Çin Nükleer Topluluğu (CNS) arasında nükleer enerji alanında iş birliğini güçlendirecek Mutabakat Zaptı (MoU) imzalandı.
ANKARA SANAYİ ODASI (ASO) BAŞKANI SEYİT ARDIÇ, "TÜRKİYE'NİN NÜKLEER TEKNOLOJİYİ ANLAYAN, GELİŞTİREN, İHRAÇ EDEN VE ULUSLARARASI NÜKLEER TEDARİK ZİNCİRLERİNDE SÖZ SAHİBİ OLAN BİR ÜLKE OLMAYI HEDEFLEDİĞİNİ BELİRTEREK, "BU HEDEFİN TEK BİR YOLU VARDIR: GÜÇLÜ, HAZIRLIKLI VE BELGELENMİŞ BİR YERLİ SANAYİ" DEDİ.
