geleneksel üretim süreci:
Batman’ın Kozluk ilçesine bağlı Tuzlagözü ve Derince köyleri kırsalında sürdürülen tuz üretimi, köylüler için nesilden nesile aktarılan bir zanaat niteliği taşıyor. Çalışma günleri günün ilk ışıklarıyla başlıyor; herhangi bir modern makine kullanılmadan, işçiler dağın içine inerek metrelerce derinlikteki tuz damarlarına ulaşıyor.
Madene ulaşıldıktan sonra tuz, tatlı suyla eritiliyor. Hortumlarla yüzeye çıkarılan tuzlu su önce dinlendirme havuzlarına aktarılıyor. Burada yaklaşık bir hafta bekletildikten sonra su, ayrıştırma havuzlarına alınarak güneş ve sıcaklık etkisiyle buharlaştırılıyor; geriye kalan tuz küreklerle toplanıp çuvallanıyor.
pazarlama ve kullanım alanları:
Elde edilen tuzun bir bölümü tarihi İpekyolu güzergahında doğrudan satılırken, bir kısmı farklı kentlere gönderiliyor. Bölge halkı, doğal yöntemlerle elde edilen bu tuzun özellikle yöresel yemeklerde ve ev tüketiminde talep gördüğünü belirtiyor.
Üretilen tuzun kullanım alanları arasında sofra tuzu, turşu yapımı, salça ve peynir üretimi yer alıyor; bazı bölgelerde ise hayvancılıkta değerlendiriliyor. Köylüler, bu madenlerin kendileri için önemli bir geçim kaynağı olduğunu vurguluyor.
köylülerin sözleri:
Mahmut Yüksel çalışmanın zorluğunu ve yöntemi şöyle anlattı: "Biz bu işi atalarımızdan öğrendik. Yüzyılı aşkın süredir burada tuz çıkarılıyor. Dağın altına metrelerce iniyoruz ve tuz madenine ulaşıyoruz. Daha sonra tatlı suyla tuzu eritiyoruz. Hortumlarla suyu havuzlara taşıyoruz. Yaklaşık bir hafta dinlendirdikten sonra ayrıştırma havuzlarına aktarıyoruz. Suyun buharlaşmasıyla tuz ortaya çıkıyor. Daha sonra küreklerle toplayıp çuvallıyoruz."
Mehmet Raşit Yüksel ise ürünün kullanım alanlarına dikkat çekerek, "Buradan çıkardığımız tuz öncelikle sofralarda kullanılıyor. Bunun yanında turşu yapımında da kullanılıyor. Bazı bölgelerde hayvancılıkta da değerlendiriliyor. Ürettiğimiz tuzun bir kısmını burada satıyoruz, bir kısmını da farklı yerlere gönderiyoruz. Bu madenler bizim için önemli bir geçim kaynağı" diye konuştu.
BATMAN’IN KOZLUK İLÇESİNE BAĞLI TUZLAGÖZÜ VE DERİNCE KÖYLERİ KIRSALINDA BULUNAN TUZ MADENLERİ, BÖLGE HALKININ YÜZYILI AŞKIN SÜREDİR ÖNEMLİ GEÇİM KAYNAKLARINDAN BİRİ OLMAYI SÜRDÜRÜYOR.
