Asırlık Hacı Hasan Ağa Camii'nden 17 yıllık engelsiz ibadet örneği
Eskişehir Odunpazarı, Alanönü Mahallesi'nde bulunan Hacı Hasan Ağa Camii, kapısındaki 13. yüzyıla işaret eden tabela ile anılsa da resmi kayıtlarda yapımı 19. yüzyılda tamamlanmış olarak geçer. 2009 yılındaki restorasyonla birlikte cami, engelli vatandaşların ibadete erişimini kolaylaştıracak kapsamlı mimari ve teknolojik düzenlemelerle yeniden düzenlendi ve 17 yıldır bu nitelikleriyle öne çıkıyor.
Erişilebilirlik çözümleri:
Cami, farklı engel gruplarını gözeten bir tasarım bütünü sunuyor. Görme engelliler için yön bulmayı kolaylaştıran dokulu izli halı sistemi, işitme engelliler için indüksiyon döngü (induction loop) ses sistemi ve görüntü aktarımı için projeksiyon perdesi bulunuyor. Hutbeler, işaret dili ile de veriliyor; böylece işitme engelli cemaatin erişimi sağlanıyor. Tekerlekli sandalye kullananların en ön safa kadar engelsiz ulaşmasını sağlayan zeminsel düzenlemeler ve özel olarak ayrılmış yollar ile hareket kolaylaştırıldı.
Ayrıca camide oluşturulan yeni saf düzeni sayesinde görme engelli, tekerlekli sandalyeli, ortopedik engelliler ile tabure veya oturarak namaz kılmak durumunda olanlar aynı safta yan yana ibadet edebiliyor; proje, bu yönleriyle özgün bir uygulama olarak tanımlanıyor.
Toplumsal etki ve denetim:
Eskişehir İl Müftüsü Muharrem Gül, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kriterleri çerçevesinde erişilebilir camilerin denetlendiğini vurgulayarak, erişilebilirliğin bir statü ve belgeyle tescillendiğini belirtiyor. Müftü Gül'e göre şu anda Türkiye genelinde erişilebilir belgeye sahip 3 cami bulunuyor ve bu üç cami de Eskişehir'de yer alıyor; şehirde ayrıca 11 engelsiz cami statüsünde mekân mevcut. Gül, erişilebilirlik çalışmalarında Dernekler ve hayırseverlerle süregelen iş birliğinin önemine dikkat çekiyor ve bu çalışmalara katkı verenlere teşekkür ediyor.
Cami, sadece ibadet mekânı olmaktan öte, farklı mahallelerden gelen engelli vatandaşların bir araya geldiği, sosyalleştiği ve gündelik sorunlarını paylaşabildiği bir merkez işlevi de görüyor. Bu yönüyle Hacı Hasan Ağa Camii, erişilebilirlik standartlarının toplumsal hayata yansımasının somut bir örneğini sunuyor.
Cemaatin deneyimi ve akademik kayıtlar:
Dolunay Yetişkin Engelliler Derneği Başkanı Nebi Kılıçarslan, cami üzerine 2013'te yaptığı doktora çalışmasının konusunun Hacı Hasan Camii örneği olduğunu belirtiyor. Kılıçarslan, caminin dünyanın ilk defa her anlamda engellilere yönelik düzenlenmiş cami modeli olduğunu savunuyor ve izli halı, indüksiyon döngü sistemi, projeksiyon perdesi, işaret diliyle hutbe ve tekerlekli sandalye düzenlemeleri gibi uygulamaları madde madde açıklıyor.
Cami cemaati arasında bulunan Ahmet Helvacıoğlu ise 2009'daki trafik kazası sonrası tekerlekli sandalye kullanmaya başladığını, 2010'dan beri Hacı Hasan Ağa Camii'ne geldiğini söyleyerek, ibadete erişimin restorasyon sonrası büyük oranda kolaylaştığını ifade ediyor. Helvacıoğlu, abdest alma yerlerinden iç mekâna kadar düzenlemelerin kendi günlük ibadet pratiklerini mümkün kıldığını ve her cuma arkadaşlarıyla birlikte özellikle bu camide toplanmaktan memnuniyet duyduğunu belirtiyor.
Kütahya Vakıflar Bölge Müdürlüğü'ne ait olan cami, restorasyon ve sonrasındaki uygulamalarla örnek bir model oluşturmuş; hem resmi denetim mekanizmaları hem de sivil inisiyatifler üzerinden erişilebilirliğin artırılmasına dönük çabalar burada somutlaşıyor. Hacı Hasan Ağa Camii, mimari uyarlamalar ve teknolojik çözümlerle engelli vatandaşların ibadet hayatına katılımını teşvik etmeye devam ediyor.
ESKİŞEHİR’DE YER ALAN ASIRLIK HACI HASAN AĞA CAMİİ, ENGELLİ BİREYLERE YÖNELİK 17 YILDIR SUNDUĞU KAPSAMLI MİMARİ VE TEKNOLOJİK İMKÂNLARLA "DÜNYANIN İLK ENGELSİZ İBADETHANESİ" UNVANINI TAŞIYARAK FARK OLUŞTURUYOR.
