Uyku apnesi sürüş güvenliğini nasıl etkiliyor?
Büyük Anadolu Samsun Hastanesi KBB Hastalıkları ve Baş-Boyun Cerrahisi Uzmanı Opr. Dr. Gökhan Kutlar, araç kullanırken gözlerin kapanması, gün içinde sık uyuklama ve yüksek sesle horlamanın önemle değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu şikayetlerin arkasında gizlenen uyku apnesi hem günlük işlevselliği düşürebilir hem de trafikte büyük risk oluşturabilir.
uyku apnesi nedir:
Uyku apnesi, uyku sırasında nefes almanın kısa sürelerle durması veya azalması ile karakterize edilen bir uyku bozukluğudur. Bu tekrarlayan duraklamalar kandaki oksijen seviyesinin düşmesine ve uykunun sık sık bölünmesine yol açar. En sık görülen tipi olan obstrüktif uyku apnesi, uyku sırasında boğaz ve üst solunum yolu kaslarının gevşemesi sonucu hava yolunun daralması veya kapanmasıyla ortaya çıkar. Buna karşın santral uyku apnesinde hava yolunda tıkanıklık yoktur; sorun beyinden solunumu kontrol eden kaslara yeterli sinyalin gitmemesidir.
belirtiler ve risk faktörleri:
Uyku apnesi hem gece hem gündüz belirtilerle kendini gösterebilir. Gece belirtileri arasında yüksek sesli ve düzensiz horlama, uykuda nefesin durması farkı, boğulur gibi uyanma, huzursuz uyku, gece terlemesi, sabah ağız kuruluğu ve sık idrara kalkma yer alır. Gündüz ise sabah yorgun uyanma, aşırı uyku hali, öğle sonrası uyuklama eğilimi, dikkat ve konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık, sabah baş ağrısı ve duygu durum değişiklikleri öne çıkar.
Risk faktörleri arasında fazla kilo ve obezite, kalın boyun yapısı, büyük bademcik veya geniz eti, burun tıkanıklıkları, bazı çene ve yüz yapısı özellikleri, ileri yaş, ailede uyku apnesi öyküsü, alkol ve sigara kullanımı ile sırtüstü uyuma sayılmaktadır.
tanı ve tedavi seçenekleri:
Tanı sürecinde hastanın şikayetleri, uyku alışkanlıkları ve sağlık geçmişi değerlendirilir. Kesin tanı için genellikle polisomnografi adı verilen uyku testi uygulanır; bu testte gece boyunca solunum, kandaki oksijen düzeyi, kalp ritmi ve uyku evreleri takip edilir. Bazı durumlarda evde uygulanabilen uyku testleri de kullanılabilir.
Tedavi, hastalığın türü, şiddeti ve nedenine göre planlanır. Yaşam tarzı değişiklikleri tedaviye katkı sağlar: kilo verme, düzenli egzersiz, alkol ve sigaradan uzak durma ve uygun hastalarda sırtüstü uyumaktan kaçınma önerilir. Orta ve ağır obstrüktif uyku apnesinde etkili bir yöntem olan CPAP cihazı, uyku sırasında hava yolunun açık kalmasını sağlar. Hafif ve bazı orta düzey hastalarda ağız içi apareyler kullanılabilir; bademcik veya geniz eti büyümesi ya da belirgin hava yolu darlığı olan uygun hastalarda cerrahi seçenekler değerlendirilir.
Opr. Dr. Gökhan Kutlar, uyku apnesinin yalnızca bir horlama problemi olarak görülmemesi gerektiğini belirterek tedavi edilmediğinde yaşam kalitesini düşürebileceğini ve uzun vadede bazı kalp-damar ile metabolik sorunlarla ilişkilendirilebileceğini söylüyor. Şiddetli horlama, uykuda nefes durması veya gün içinde belirgin uyku hali yaşayan kişilerin uzman bir sağlık kuruluşuna başvurarak değerlendirme yaptırması önem taşıyor.
OPR. DR. GÖKHAN KUTLAR
