Zeugma mozaiğinde göze çarpmayan tıbbi ayrıntı
Gaziantep'teki Zeugma Mozaik Müzesi'ni gezen Medical Point Gaziantep Hastanesi Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Sedat Işıkay, Telete-Dört Mevsim mozaiği içindeki bir figürün ayağındaki sıra dışı duruşu fark ederek bilimsel bir değerlendirme başlattı. Eser, Roma dönemine tarihlenen ve MS 2–3. yüzyıla ait olduğu belirtilen yaklaşık 1800 yıllık mozaiğin parçalarından biri olarak müzenin ikinci katında sergileniyor.
Telete’nin yer aldığı kompozisyonda betimlenen figürlerden birinin ayağının alışılageldik anatominin dışında, aşağı doğru yönelmiş bir pozisyona sahip olduğu görüldü. Prof. Dr. Işıkay’ın tıbbi bakış açısıyla yaptığı ön değerlendirmede bu duruşun, modern terminolojide ekinus tipi ayak deformitesini düşündürebileceği kaydedildi.
Tıbbi değerlendirme ve sınırlamalar:
Uzman, mozaikteki görselin tek başına kesin bir hastalık tanısı koymak için yetersiz olduğuna dikkat çekti. Eserin korunma durumu, figürün yalnızca bir ayağının net görünmesi ve Roma sanatının estetik, sembolik tasvir eğilimleri nedeniyle bulgunun ancak "olası" bir ekinus şeklinde yorumlanabileceği vurgulandı. Prof. Dr. Işıkay, "kesin olarak çarpık ayak tanısı koyamayız" ifadesiyle sınırlamaları dile getirdi.
Ayrıca karşı ayağın yeterince korunmamış olması, ayak bileğinin çevresel ve yumuşak doku bulgularının mozaiklerde yer almaması ve antik dönemde figüratif sanatın idealize edici yaklaşımı, tanısal belirsizliği artıran unsurlar olarak sıralandı.
Bilimsel yayın ve tıp-sanatat etkileşimi:
Prof. Dr. Sedat Işıkay’ın literatür taraması ve görsel analizinin ardından hazırlanan çalışma, Journal of Pediatric Orthopaedics B dergisi tarafından yayımlanmak üzere kabul edildi. Böylece mozaiğin taşıdığı olası anatomik ayrıntı, yalnızca arkeolojik ve sanatsal bağlamda değil, tıp tarihi perspektifiyle de akademik literatüre taşınmış oldu.
Çalışma, antik sanat eserlerinde görülen bazı anatomik varyasyonların modern tıp açısından nasıl yorumlanabileceğine dair tartışmalara örnek sunuyor. Prof. Dr. Işıkay, bu tür analizlerin geçmiş toplumlarda fiziksel farklılıkların nasıl tasvir edildiğine ışık tuttuğunu, ancak eserlerin modern tıbbi görüntüleme yöntemleri gibi değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Telete-Dört Mevsim mozaiği, müzede Çingene Kızı Mozaiği’nin yakınında sergileniyor; her yıl yerli ve yabancı binlerce ziyaretçinin önünden geçen bu eser, bundan sonra sadece estetik açıdan değil, tıbbi açıdan da ilgi çekebilir. Bulgular, antik bir görsel kaynaktan hareketle yapılan multidisipliner bir yaklaşımın örneğini oluşturuyor ve tarih ile tıp arasındaki sınırların nasıl kesişebileceğini gösteriyor.
Sonuç olarak, Zeugma mozaiğindeki ayak tasviri, kesin bir klinik tanıdan ziyade tarihi bir eserde korunmuş olası anatomik bir iz olarak değerlendiriliyor; bu iz, hem sanat tarihçileri hem de tıp araştırmacıları için yeni tartışma alanları açıyor.
1800 YILLIK ZEUGMA MOZAİĞİNDE TIBBİ İZ
