Antidepresanlar ve bağımlılık miti:
Acıbadem Kent Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Uzm. Dr. Yunus Akkeçili toplumda sıkça karşılaşılan "ilaçlara alışırım, bırakamam" kaygısının tedavi arayışını engellediğini belirtiyor. Akkeçili, antidepresanların bağımlılık yapan ilaçlar olmadığını ve hekim önerisiyle, uygun kullanıldığında bağımlılık yapmadıklarını vurguluyor.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre depresyon yaklaşık 280 milyon, anksiyete bozuklukları ise 300 milyondan fazla kişiyi etkiliyor. Ruh sağlığı farkındalığındaki artış ve damgalanmanın azalması daha çok kişinin profesyonel destek aramasını sağlarken, yanlış bilgiler tedaviye geç başvurulmasına veya tedavinin erken bırakılmasına yol açabiliyor.
Ruhsal bozuklukların nedenleri ve kişiye özgü değerlendirme:
Akkeçili, depresyon ve anksiyete bozukluklarının tek bir nedenle ortaya çıkmadığını; biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenlerin bir arada rol oynadığını söylüyor. Aile öyküsü bazı kişilerde yatkınlığı artırsa da; çocukluk yaşantıları, travmalar, uzun süreli stres, sosyal destek eksikliği ve hayat olayları hastalığın gelişiminde etkili olabiliyor. Bu yüzden her hastanın öyküsü kendine özgüdür ve tedavi planı bu bütüncül değerlendirmeye göre belirlenmelidir.
Her üzüntü antidepresan gerektirmez:
Uzman, üzüntü, kaygı, isteksizlik, uykusuzluk veya stresin otomatik olarak ilaç başlatmayı gerektirmediğini ifade ediyor. Bu yakınmalar yaşamın doğal bir parçası olabileceği gibi farklı ruhsal ya da bedensel hastalıkların belirtisi de olabilir. Bu nedenle öncelikle ayrıntılı bir psikiyatri değerlendirmesi yapılmalı; belirtilerin süresi, şiddeti ve günlük yaşam üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulmalıdır.
Bazı hastalarda psikoterapi tek başına yeterli olurken; bazı durumlarda ilaç tedavisi gerekli hale gelir. En doğru yaklaşım, hastalığın özellikleri, kişinin yaşam öyküsü ve bilimsel tedavi rehberleri birlikte değerlendirilerek kişiye özel plan yapılmasıdır.
İlaç kullanımı, riskler ve tedavi sonlandırma:
Akkeçili, antidepresanların doğru tanı konulduğunda güvenli ve etkili olduğunu ancak bilinçsiz kullanımın risk taşıdığını belirtiyor. Özellikle bipolar bozukluk gibi durumlarda uygun değerlendirme yapılmadan antidepresan başlanması istenmeyen sonuçlara yol açabilir. Ayrıca her ilacın kişiye özgü yan etkileri ve diğer ilaçlarla etkileşimleri olabileceği için tedavi kararı mutlaka psikiyatri uzmanı tarafından verilmelidir.
Kendinizi iyi hissetmeye başlamanız tedavinin bittiği anlamına gelmez; çoğu zaman hastalar belirtiler düzelince ilacı kendi kararlarıyla bırakabiliyor. Tedavi süresi kişiye göre değişir ve ilacın sonlandırılması hekim kontrolünde, güvenli doz azaltımıyla yapılmalıdır. Çoğu zaman psikoterapi ve ilaç tedavisi birbirini tamamlayıcı niteliktedir.
Sonuç olarak, antidepresanlarla ilgili en yaygın yanlış inanışlardan biri olan bağımlılık korkusu, toplumda profesyonel destek arayışını geciktiriyor. Doğru tanı, hekim gözetimi ve kişiye özgü tedavi planı ruh sağlığı bakımının temelini oluşturuyor.
ACIBADEM KENT HASTANESİ PSİKİYATRİ UZMANI UZM. DR. YUNUS AKKEÇİLİ
