ASO’dan saha verileriyle kadın girişimciliğine yol haritası
Ankara Sanayi Odası (ASO), kadın girişimcilerin bilgi, deneyim ve yenilik yönelimleri ile işletmelerinin ekonomik performansı arasındaki farkı mercek altına alan "Kadın Girişimciliğinde Dönüşüm Açığı: Ankara Örneği" başlıklı bir rapor hazırladı. Çalışma, kadınların ekonomik, sosyal ve kültürel alanda eşit ve güçlü katılımını sürdürülebilir kalkınmanın temel koşullarından biri olarak ele alıyor ve bu alanda uygulamaya dönük öneriler sunuyor.
Araştırmanın kapsamı ve temel bulgular:
ASO araştırma merkezi ASOSİTAM ve Kadın Girişimciliği Koordinatörlüğü tarafından hazırlanan çalışmada, Ankara’da farklı sektörlerde faaliyet gösteren 102 kadın girişimcinin anket yanıtları ile bu gruptan seçilen 20 kadınla yapılan derinlemesine görüşmeler birlikte değerlendirildi. Araştırmada, katılımcıların %93ünün en az lisans, %42sinin ise lisansüstü eğitim aldığı; %70inin kendi işletmesinin kurucusu olduğu tespit edildi. İncelenen işletmelerin yarısının 10 veya daha az çalışanla faaliyet gösterdiği ve ihracat yapanların oranının %29da kaldığı vurgulandı.
Yenilikçi yönelim yüksek, ekonomik dönüşüm sınırlı:
Kadın girişimcilerin yeniliğe açıklık puanı 5 üzerinden 4,21 olarak raporlandı. ASO, bu yüksek eğitim ve yenilik potansiyelinin büyümeye, istihdama ve ihracata daha güçlü yansıması için eğitim ve mentorluk faaliyetlerinin finansman, teknik iş birliği, üretim ve pazara erişim imkanlarıyla tamamlanması gerektiğini belirtiyor. Rapor, bilgi ve yetenek ile ekonomik sonuçlar arasındaki mesafeyi "dönüşüm açığı" kavramıyla tanımlıyor.
Beş uygulama paketi ve fiili yönetim ölçütü
Raporda, sahadan elde edilen ihtiyaçlara karşılık verecek beş uygulama paketi önerildi. Her paket, kadın girişimcilerin karşılaştığı rol farklılıkları ve engeller dikkate alınarak tasarlandı.
Öne çıkan paketler ve içerikleri:
Bakım ve Zaman Maliyeti Paketi: OSB ve teknoparklarda çocuk bakım hizmetleri sağlanması, etkinliklerin gündüz ve uzaktan katılıma uygun şekilde düzenlenmesi gibi zaman maliyetini azaltıcı tedbirleri kapsıyor.
Yetki Devri ve Aile Anayasası Paketi: Aile işletmelerinde görev, karar yetkisi ve devir süreçlerinin yazılı kurallarla belirlenmesini sağlayacak danışmanlık ve hukuki destekleri öneriyor.
Finansmana Erişim ve Ölçeklenme Paketi: Kredi garanti mekanizmaları, yatırımcı eşleştirmeleri, yatırıma hazırlık desteği ve ihracat siparişlerini karşılayacak işletme sermayesine erişim imkânlarını içeriyor.
Köprü Kurucu Ağ ve Kamuya Erişim Paketi: Kadın girişimcilerin yakın çevresinin ötesine geçerek yeni pazarlara açılmasını, üniversitelerle iş birliklerini ve kamu imkânlarından yararlanmayı kolaylaştırmayı amaçlıyor.
ASO Kurumsal Temsil ve Görünürlük Göstergeleri Paketi: Kadınların ASO komite, kurul ve heyetlerindeki temsilinin izlenmesini ve teknik başarılarının görünürlüğünün artırılmasını hedefliyor.
Rapor ayrıca desteklerin gerçek yönetim sorumluluğu taşıyan kadınlara ulaşmasını sağlamak amacıyla "Fiili yönetim kriteri" öneriyor. Önerilen ölçüt, kadınların bütçe, yatırım, personel ve üretim kararlarında fiilen ve düzenli olarak sorumluluk üstlenmesini; buna ek olarak ortaklık ya da imza ve temsil yetkisinden en az birine sahip olmasını esas alıyor.
Engeller: finansman, görünürlük ve bakım yükü
Görüşmelerde öne çıkan zorluklar arasında finansmana erişim, girişimci olarak kabul görme ve yatırım süreçlerinde mesleki yeterliliklerini tekrar tekrar kanıtlama gerekliliği yer aldı. Katılımcılar ayrıca bakım sorumluluklarının işlerini geliştirmeye ayırabilecekleri zamanı sınırladığını, aile işletmelerinde ise fiilen üstlenilen yönetim sorumluluğu ile resmî yetki ve mülkiyet payının her zaman örtüşmediğini aktardı.
ASO’nun değerlendirmeleri ve uygulama adımları
Hande Öztürk, rapora ilişkin değerlendirmesinde Fiili Yönetim Kriteri önerisine dikkat çekti: "Bugüne kadar kadın girişimci sayısı çoğu zaman kağıt üzerindeki ortaklıkla değerlendirildi. Oysa Kurul çalışmalarımızda işi fiilen yöneten ancak imza yetkisi babasında, eşinde veya ortağında bulunan çok sayıda kadınla karşılaşıyoruz. Bu rapor artık onları da görünür kılıyor; görünmeyeni saymak, değiştirmenin ilk şartıdır".
Seyit Ardıç, kadın girişimcilerin potansiyelinin üretime daha güçlü yansımasının sanayinin rekabet gücünü artıracağını vurguladı ve şunları söyledi: "Yenilikçi fikirleri, girişimcilik cesaretleri ve yönetim becerileriyle iş hayatına değer katan kadınların bu katkısını güçlendirmek hepimizin ortak sorumluluğudur".
ASO, raporun bulgularını uygulamaya taşımak için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, KOSGEB, üniversiteler ve TOBB Ankara Kadın Girişimciler Kurulu başta olmak üzere paydaşlarla çalışacağını belirtti. Başkan Ardıç, önümüzdeki döneme ilişkin üç somut adımı açıkladı: Fiili Yönetim Kriteri’ni kademeli olarak ASO destek ve teşvik programlarına dahil etmek; politika önerilerini ASO Teknopark ve ilgili müdürlüklerle uygulama takvimine bağlamak; ve kadın girişimciliği göstergelerini yıllık olarak izleyip ilerlemeyi kamuoyuyla paylaşmak.
ASO, bu çalışmanın özellikle sanayi ve teknoloji yoğun illerde tekrarlanmasının, farklı illerden elde edilecek bulguların daha etkili çözümler üretmeye katkı sağlayacağını vurguluyor. Raporda sunulan paketler ve ölçütler, Ankara ekosistemindeki üniversiteler, OSB'ler, teknoparklar, Ar-Ge merkezleri ve savunma sanayiindeki birikimin kadın girişimcilerle daha etkin buluşturulmasını hedefliyor.
ANKARA SANAYİ ODASI (ASO), "KADIN GİRİŞİMCİLİĞİNDE DÖNÜŞÜM AÇIĞI: ANKARA ÖRNEĞİ" BAŞLIKLI BİR RAPOR HAZIRLADI.
