Anadolu'daki mezar taşları ve kitabeler sistematik olarak kayıt altına alınıyor
Kültür ve Turizm Bakanlığı, taşlara kazınmış yüzyıllık kültürel hafızayı bilimsel yöntemlerle derleyip dijital ortama aktarma hedefiyle yürüttüğü çalışmada önemli bir aşama kaydetti. Bakan Mehmet Nuri Ersoy'un paylaştığı verilere göre, 2024'te başlatılan Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi kapsamında bugüne kadar yaklaşık 7 bin eser belgelendi.
Projenin başlangıcı ve ilk saha çalışmaları:
Projenin saha uygulamaları 2025 yılında akademisyenlerin yürütücülüğünde ilk olarak Tokat, Denizli, İstanbul ve Diyarbakır'da başladı. Bu ilk uygulama döneminde tespit edilen eser sayıları şu şekilde kayda geçti: Denizli, Acıpayam ilçesi Alaattin Mahallesi Mezarlık Alanı'nda 243 şahide; İstanbul, Şeyh Mustafa Devati Haziresi'nde 504; Tokat, Mahmutpaşa Camii Haziresi'nde 13; Diyarbakır, Fatih Paşa Camisi Haziresi'nde 99 mezar taşı. Böylece ilk yıl dört ilde toplam 859 eser belgelendi.
Çalışmanın genişletilmesi ve hedefler:
2026'da saha çalışmaları 18 ile genişletildi ve bu genişletme sonucunda veri sistemine girilen eser sayısı yaklaşık 7 bine ulaştı. Bakan Ersoy, projenin amacını 'Anadolu'nun taş üzerindeki hafızasını bilimsel yöntemlerle kayıt altına alıyor, koruyor ve gelecek kuşaklara aktarıyoruz' sözleriyle özetledi. Çalışmaların yıl sonuna kadar devam etmesi planlanıyor.
Projede belgelenen mezar taşları ve kitabeler sadece isim ve tarihlerden ibaret değil; ilgili dönemin dilini, sanatını, inanç ve estetik anlayışını, toplumsal yaşam izlerini taşıyan tarihî belgeler olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle kayıt sürecinde eserlerin dönem, bölge, malzeme, yazı türü, sanat üslubu ve kitabe özellikleri gibi başlıklar altında sınıflandırılması amaçlanıyor.
Ulusal dijital hafıza ve uzun vadeli kullanım:
Projenin nihai hedefi, elde edilen verilerin ortak bir ulusal veri tabanında toplanması ve zaman içinde araştırmacıların yararlanabileceği kapsamlı bir bilimsel külliyata dönüştürülmesi. Bu yaklaşımla, mezar taşları ve kitabeler ülke çapında tespit edilip bilimsel yöntemlerle belgelenerek hem koruma hem de erişim açısından güçlü bir altyapıya kavuşturulacak.
Yetkililer, oluşturulacak envanterin sadece belgeleme değil aynı zamanda koruma politikalarının geliştirilmesi, restorasyon önceliklerinin belirlenmesi ve halkla paylaşılacak eğitim materyallerinin oluşturulması açısından da fayda sağlayacağını belirtiyor. Çalışmalar ilerledikçe kayıtların zenginliği, akademik analizlere ve kamu belleğine katkı sunacak şekilde artacak.
Bu kapsamlı belgeleme çabası, Anadolu'da taşlara yazılmış tarihî izlerin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması yönündeki somut adımların başında geliyor ve projenin yaygınlaştırılmasıyla ülke genelindeki bu mirasın daha görünür hale gelmesi bekleniyor.
18 İLDE YAKLAŞIK 7 BİN MEZAR TAŞI VE KİTABE BELGELENDİ
