Amasya Kalesi'ndeki 363 yıllık firar, Şer'iye sicillerinde gün yüzüne çıktı
Amasya Üniversitesi araştırmacılarının Arap harfli Şer'iye sicillerini Latin alfabesine aktarma çalışmaları sırasında, 1663 tarihli kayıtlarda Amasya Kalesi'nden gerçekleşen sıra dışı bir firar olayı tespit edildi. Kayıtlarda, kaledeki hapishaneden kaçmayı başaran mahkumun kaçışına ilişkin ayrıntılar yer alıyor.
Kayıtlarda ortaya çıkan kaçış
Sicil kayıtlarına göre, 1663 yılında yol kesme suçundan dolayı Amasya Kalesi hapishanesine konulan bir mahkum, yaklaşık 5 ay içinde duvarda delik açarak ve ölümü göze alarak kaçtı. Kayıtlarda mahkumun adı Mehmet olarak geçiyor ve firarın geceleyin, Harşena Dağı'nın sarp kayalıkları üzerinde yer alan ve yaklaşık 300 metre yüksekliğe sahip olan kaleden gerçekleştirdiği belirtiliyor. Kayda göre Mehmet, kale muhafızlarını atlatarak fark ettirmeden kayıplara karıştı.
Araştırma ve transkripsiyon çalışması
Amasya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öncülüğünde yürütülen projede, Arap harfli Şer'iye sicillerinin Latin harflerine aktarımı sürüyor. Projede görevli ekip, 1624-1880 yılları arasını kapsayan ve içinde davaların yer aldığı 97 sicil defterinin birinci okumalarını tamamladı. Çalışmayı yürüten ekip, sicillerin şehir tarihi açısından önemli bir kaynak olduğunu vurguluyor.
Uzman değerlendirmeleri
Transkripsiyonu gerçekleştirenlerden Dr. Öğr. Üyesi Gürkan Cevger, kayıtları değerlendirirken, "Amasya Kalesi yaklaşık 300 metre bir yüksekliğe sahip. Mahkumun ölümü göze alarak kaleden firar etmesi ilginç bir şey. Bu incelenen defterlerdeki tek firar vakası" ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Songül Keçeci Kurt ise, dağın UNESCO Dünya mirası geçici listesinde yer alan coğrafyasına dikkat çekerek, "Amasya Kalesi’nin çetin coğrafyasına rağmen buradan firar etmeyi göze alabilen kişiler de tarih içerisinden çıkmış. Bu olay Şer’iye sicillerindeki olayların farklılığını da bize gösteren çok önemli bir detay" değerlendirmesinde bulundu.
Yayın hedefi ve önemi
Projede görevli ekip, transkripsiyon çalışmalarını yayınlanabilir hale getirmeyi hedefliyor. Prof. Dr. Kurt, projenin tamamlanmasıyla birlikte şehrin tarihine dair zengin bir kaynak serisine erişileceğini ve araştırmacıların hizmetine sunulacağını belirtti.
AMASYA’DA SARP KAYALIKLARIN ÜSTÜNDE BULUNAN AMASYA KALESİ’NDEKİ HAPİSHANEDEN BİR MAHKUMUN 363 YIL ÖNCE DUVARI DELİP ÖLÜMÜ GÖZE ALARAK GERÇEKLEŞTİRDİĞİ FİRARIN BELGELERİ KADI SİCİL KAYITLARINDA ORTAYA ÇIKTI.
