Amasya'da 1418 tarihli kaya kitabe restore edildi; dünya üzerinde tek vakfiye örneği
Yeşilırmak Nehri kıyısındaki Leğenkaya Şelalesi yanında yer alan 1418 tarihli Bayezid Paşa Camii vakfiyesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen restorasyonla koruma altına alındı. Eser, Osmanlı erken dönem vakıf kültürünün nadide örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Tarihsel özellik ve ölçüler
Sadrazam Bayezid Paşa’nın emriyle, 15. yüzyılın başlarında Çelebi Mehmed döneminde inşa edilen kitabe, ana kayanın yerden 2 metre yüksekliğe kadar tesviye edilmesiyle oluşturulan zemin üzerine kabartma tekniğiyle işlendi. Arapça harflerle yazılan kitabe 8 satırtan oluşmakta olup edatlar hariç 125 kelime içeriyor. Yazının eni 3 metre, yüksekliği ise 110 santimetre olarak ölçüldü.
Restorasyon çalışmaları
Samsun Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 2024 tarihli incelemelerinde kitabenin yüzeyine ve çevresine sprey boyalarla zarar verildiği tespit edildi. Buna karşılık Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen restorasyon kapsamında yüzeydeki boya kalıntıları uzman ekiplerce traverten taş tozu kullanılarak mikro hassas kumlama yöntemiyle temizlendi. Zayıflayan yüzey uygun kimyasal malzemelerle sağlamlaştırıldı ve yazıların okunabilirliğini artırmak için toprak boya ile hafif gölgelendirme uygulandı.
Eserin korunması için çevresel ve insan kaynaklı olumsuz etkilere karşı koruma platformu genişletildi; duvar yüzeyine çelik taşıyıcı sistem ve çerçeve profilleri uygulandı. Kitabe bölümünde şeffaf koruyucu sistem tercih edildi ve eserin gece görünürlüğünü artırmak amacıyla çerçeve içine aydınlatma sistemi yerleştirildi.
Uzman görüşleri ve yerel tepki
Tokat Vakıflar Bölge Müdürü Sebahattin Erdoğan, "Kaya kitabe, ana kayaya doğrudan işlenmiş vakfiye örneği olması bakımından dünya üzerinde tek olma özelliği taşımaktadır. Sadece Amasya’mızdadır. Bu eser Sadrazam Bayezid Paşa’nın bizlere emanetidir" dedi.
Nergiz Mahallesi Muhtarı Nuran Muslu ise, "Eser çok güzel oldu. Amasya’mıza ayrı bir renk kattı. Burada kocaman bir tarih yazıyor. Canlandırıp ortaya çıkardılar. Emeği geçenlerden Allah razı olsun" şeklinde konuştu.
RESTORE EDİLEN 600 YILLIK KAYA KİTABENİN DÜNYADA TEK OLDUĞU ORTAYA ÇIKTI
