Araştırmanın kapsamı:
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü doktora öğrencisi Eshraf Sadun Taha Orug, 'Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Altunköprü' başlıklı doktora tezini tamamladı. Çalışma, 16. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar Altunköprü ve çevresinin tarihî, sosyal ve kültürel gelişimini Osmanlı arşiv belgeleri ışığında ele alıyor.
Arşiv kaynakları:
Orug, araştırmasında başta Kerkük Mufassal Tahrir Defteri olmak üzere tahrir ve mühimme defterleri, temettuat kayıtları, vakıf belgeleri ve çeşitli idari yazışmalardan yararlandı. Tezde Altunköprü adının kökeni, bölgenin sosyolojik yapısı, coğrafyası, iklimi, mimari unsurları, idari yapısı ile köy, mahalle ve mevki adları belgeler üzerinden incelendi.
Tarihsel bulgular:
Tezde, yer adlarının tarih sürekliliği ve yerel kullanım biçimleri arşiv belgeleri üzerinden analiz edilerek Altunköprü'nün Osmanlı taşra coğrafyasındaki konumuna ilişkin yeni veriler ortaya konuldu. Çalışma, Altunköprü'nün Osmanlı hakimiyetine girişini ve sonraki tarihî gelişimini ayrıntılı şekilde ele alıyor.
Kanuni dönemi ve 20. yüzyıl değerlendirmeleri:
Araştırmada Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1535 yılında gerçekleştirilen Irakeyn Seferi sırasında Osmanlı ordusunun izlediği güzergâha ilişkin tespitlere yer verildi. Teze göre Ordu-yı Hümayun, Kerkük Sancağı içindeki çeşitli menzillerden geçtikten sonra Gök Tepe ve Altunköprü güzergâhını takip ederek Tebriz yönüne ilerlediği tarihî kayıtlarla destekleniyor.
Çalışma ayrıca Birinci Dünya Savaşı sonrası Musul, Kerkük ve Süleymaniye bölgelerinde yaşanan gelişmeleri, Musul meselesinin uluslararası alana taşınmasını ve 5 Haziran 1926 tarihli Ankara Antlaşması sonrasında Musul vilayetinin Irak'a bırakılması sürecini de değerlendiriyor.
Tezin yapısı ve akademik katkı:
Tez üç bölümden oluşuyor: birinci bölüm Altunköprü'nün tarihî ve coğrafi özellikleri ile idarî, sosyal ve kültürel yapısını; ikinci bölüm Osmanlı arşiv belgelerini; üçüncü bölüm ise belgelerin konu özetleri ve çevriyazılı metinlerini içeriyor. Çalışma, yerel tarih ve Osmanlı taşra coğrafyası araştırmalarına kaynak bazında katkı sunuyor.
Rektör Prof. Dr. Hasan Uslu, çalışmanın tarihi kaynakların bilimsel araştırmalarla gün yüzüne çıkarılması ve kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılması açısından önemli olduğunu belirtti. Uslu, Üniversitemizde gerçekleştirilen bu nitelikli akademik çalışmaların tarihi ve kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle araştırılmasına önemli katkılar sunduğunu, Eshraf Sadun Taha Orug’u başarılı çalışmasından dolayı tebrik ettiğini ve akademik hayatında başarılar dilediğini ifade etti.
NİĞDE ÖMER HALİSDEMİR ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ DOKTORA ÖĞRENCİSİ ESHRAF SADUN TAHA ORUG, ALTUNKÖPRÜ’NÜN TARİHİ, SOSYAL VE KÜLTÜREL GEÇMİŞİNİ OSMANLI ARŞİV BELGELERİ IŞIĞINDA ELE ALDIĞI DOKTORA TEZİNİ TAMAMLADI.
