Aktar satışını sınırlayan düzenleme aktar camiasında tepki yarattı
Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Bitki Çayları Hakkında Yönetmelik, Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılan tıbbi bitki çaylarının yalnızca eczanelerden satılmasını öngörüyor. Düzenlemeye göre gıda amaçlı bitki ve meyve çaylarının aktar ve marketlerde satışı sürecek; ancak Bakanlıkça ruhsatlanan "tıbbi bitki çayları" yalnızca eczanelerden temin edilebilecek.
TABDER'in tepkisi ve süreç değerlendirmesi
Tüm Aktar, Baharatçı, Tıbbi ve Aromatik Bitki Yetiştiricileri Derneği (TABDER) Başkan Yardımcısı Gökan Doğan, karara ilişkin itirazlarını açıkladı. Doğan, söz konusu düzenlemenin sektör bakımından uzun soluklu bir mücadele sürecinin sonucu olduğunu vurgulayarak, "Bu konu dernek olarak 15-17 yıldır mücadele ettiğimiz bir meseleydi. Dernek Başkanımız Ayhan Ercan defalarca bakanlığa giderek konuyu anlattı. Geleneksel bir mesleğin bitirilmemesi için çok mücadele ettik. Ancak gelinen noktada yasa onaylandı" dedi ve yaklaşık 20 yıldır sürecin devam ettiğini hatırlattı.
Ekonomik ve istihdam etkileri
Doğan düzenlemenin doğrudan istihdamı etkileyeceğini belirterek sayısal değerlendirme paylaştı: "Türkiye genelinde yaklaşık 20 bin aktar bulunduğunu düşünürsek, her birinde ortalama 3 kişi çalışsa bu durum on binlerce insanı ilgilendiriyor." Kendi işletmesinden örnek vererek Yalova’daki üç iş yerinde 13 kişinin çalıştığını aktardı ve aktar dükkanlarının yalnızca bir meslek değil "ciddi bir geçim kaynağı" olduğunu vurguladı.
Bilgi transferi ve uygulama kaygıları
Doğan, uygulamanın pratik yönlerine dair kaygılarını da paylaştı: "Bakanlığın bazı gerekçelerinin haklı olabileceğini de dile getiren Doğan, 'Meslektaşlarımız arasında suistimal yapanlar da var. Ancak bu işi ahlakıyla yapan insanların da mesleğe devam etmesi gerekir.' ifadelerini kullandı. Ayrıca eczacıların tıbbi aromatik bitkiler konusundaki bilgi düzeyinin tartışılması gerektiğini söyleyerek, 'Bitkilerin birleşiminden doğan etkiler, kullanım şekilleri ayrı bir uzmanlık gerektiriyor. Bu bilgi nasıl aktarılacak, nasıl uygulanacak, bunu bilmiyoruz.' diye ekledi.
Eleştiriler ve talepler
Doğan, söz konusu düzenlemenin bitkisel ürünlerin toplum nezdinde geri plana itilmesine yol açabileceği eleştirisini dile getirdi: "Esasen amaç hastalıkları iyileştiren bitkileri satmak değil, bitkileri yavaş yavaş unutturup ilaç satışını sürdürmek. ... Müşterinin devamlı olması hedefleniyor. Kimsenin bitki çayı satmak gibi bir derdi yok. Asıl amaç bitkileri unutturup ilaç satmaya devam etmek" iddiasında bulundu. Kararın yeniden gözden geçirilmesi çağrısı yaparak, "64 yıllık bir işletmeyiz. Türkiye genelinde bunun gibi yüzlerce, binlerce işletme var. Sayın Bakanımızdan bu kararı yeniden gözden geçirmesini rica ediyoruz. On binlerce insanın ekmeğini ilgilendiren bu meslek yok olmamalı" dedi.
Sonuç olarak, yönetmelik uygulamaya konduğunda aktarların ticaret alanındaki rolü daralacak; sektör temsilcileri ise hem istihdam kaygısı hem de bilgi ve uygulama eksikliği nedeniyle kararın yeniden değerlendirilmesini talep ediyor.
TÜM AKTAR, BAHARATÇI, TIBBİ VE AROMATİK BİTKİ YETİŞTİRİCİLERİ DERNEĞİ (TABDER) BAŞKAN YARDIMCISI GÖKAN DOĞAN
