Akseki’de kuzugöbeği sezonu başladı
Antalya’nın Akseki ilçesinde doğada kendiliğinden yetişen ve halk arasında "göbek" olarak bilinen kuzugöbeği mantarı sezonu başladı. Toros Dağları’nın yüksek kesimlerinde nadir bulunan bu mantar, bölge halkı için önemli bir gelir kaynağı olmaya devam ediyor. Taze kuzugöbeğinin kilogramı bin 500 liradan alıcı buluyor.
Hasat zamanlaması ve yetişme alanları
Akseki’de genellikle nisan ayının ilk haftalarında başlayan kuzugöbeği sezonu, bu yıl bahar yağmurlarının erken gelmesiyle açtı. Yağışların devamı halinde hasadın mayıs ayı sonuna kadar sürmesi bekleniyor. Mantar, özellikle Toros Dağları’nın 1.000–1.800 rakımları arasındaki sedir ve ladin ağaçlarının bulunduğu nemli alanlarda yoğunlaşıyor. Bölgedeki verimli dönemler; sedir/ladin dipleri ve yaklaşık 8–12 derece toprak sıcaklığı ile ilişkilendiriliyor.
Toplayıcılar, verim ve toplama süreci
Sezonun açılmasıyla birlikte Akseki’de sabah erken saatlerde dağlara çıkan çok sayıda kişi görülüyor. Yerel halk arasında "7’den 70’e herkes dağlarda" anlayışıyla sürdürülen toplama çalışmaları, ilçede yaşamın bir parçası haline gelmiş durumda. Toplayıcılar gün boyu dağ taş gezerek mantar arıyor; bir kişinin günlük ortalama 1 ila 5 kilogram arasında ürün bulabildiği belirtiliyor.
52 yaşındaki Fatma Kara, yaklaşık 40 yıldır kuzugöbeği topladığını anlatarak: "Bu mantarın zamanı gelince sabah erkenden eşim ve çocuklarımla birlikte dağlara çıkarız. Karış karış gezeriz. Bazen 1 kilo, bazen 5-6 kilo bulduğumuz olur. İlk çıktığında kilosu 4 bin liraydı, şimdi bin 500 liraya düştü" dedi.
Toplayıcı Mehmet Kara ise Toroslar’da nisan yağmurlarının başlamasıyla mantarın çıktığını vurgulayarak: "Kuzugöbeği mantarı her yerde çıkmaz. Güneş gören, karlı, sedir ve ladin ağacı olan bölgelerde çıkar. Kuzugöbeğini toplamak oldukça zahmetli bir iştir. Sabahtan akşama kadar ağaçların dibini gezerek kuzugöbeği arıyoruz" ifadelerini kullandı.
Tüketim, saklama ve riskler
Toplanan kuzugöbeklerinin bir kısmı satılarak gelir sağlanırken, bir kısmı kurutularak kış ayları için saklanıyor. Yöre halkı kurutulmuş mantarı özellikle etli yemeklerde ve nohutla birlikte tüketerek sofralarını zenginleştiriyor. Ancak doğada "yalancı kuzugöbeği" olarak adlandırılan zehirli türlerin de bulunduğu, toplama ve tüketim aşamasında dikkatli olunması gerektiği vurgulanıyor.
Bilimsel adı Morchella esculenta olan kuzugöbeği, dünyada yaklaşık 40 çeşide sahip olup Türkiye’de 10–15 türünün doğal olarak yetiştiği belirtiliyor. Toroslar başta olmak üzere Akdeniz, Ege, Karadeniz ve Doğu Anadolu ormanlarında bahar aylarında toplanıyor.
Ekonomi ve kültürel boyut
Kısa ama yoğun geçen kuzugöbeği sezonu, Akseki için hem ekonomik hem kültürel değer taşıyor. Bölge sakinleri için mantar toplama sadece gelir kaynağı değil aynı zamanda nesiller arası bir alışkanlık ve toplumsal aktivite niteliği taşıyor. Toplayıcıların anlattıkları, kuzugöbeği sezonunun yöre yaşamına kattığı ritmi ve maddi katkıyı ortaya koyuyor.
Not: Haberde yer alan özel isimler, rakamlar ve alıntılar kaynaktaki ifadeler doğrultusunda korunmuştur.
ANTALYA’NIN AKSEKİ İLÇESİNDE, DOĞADA KENDİLİĞİNDEN YETİŞEN VE HALK ARASINDA “GÖBEK” OLARAK BİLİNEN KUZUGÖBEĞİ MANTARI SEZONU BAŞLADI. TOROS DAĞLARI’NIN YÜKSEK KESİMLERİNDE YETİŞEN VE NADİR BULUNMASIYLA DİKKAT ÇEKEN KUZUGÖBEĞİ, BÖLGE HALKI İÇİN ÖNEMLİ BİR GELİR KAPISI OLMAYI SÜRDÜRÜYOR
