Akciğer sağlığı uyarısı: KOAH ve solunum hastalıkları ölüm sıralamasında dikkat çeken yerini koruyor

Uzm. Dr. Esra Geçgel, KOAH'ın dünyada 3,7 milyon ölüme yol açtığını, Türkiye'de 4 milyon hasta bulunduğunu ve erken tanı gerektiğini vurguladı.

Yayın Tarihi: 19.11.2026 09:32
Güncelleme Tarihi: 19.11.2026 09:32

Akciğer sağlığı uyarısı: KOAH ve solunum hastalıkları ölüm sıralamasında dikkat çeken yerini koruyor

KOAH nedir ve hangi belirtiler öne çıkar:

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), hava yolları ve akciğer dokusundaki değişikliklere bağlı, kalıcı hava akımı kısıtlanması ile seyreden; önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Uzm. Dr. Esra Geçgel'e göre en sık görülen yakınmalar arasında süregelen öksürük, balgam, nefes darlığı ve yorgunluk sayılmaktadır. Hastalığın ilerlemesi günlük aktiviteleri —yürüme, merdiven çıkma ve temel ev işleri yapma gibi— güçleştirebilir.

Küresel ve Türkiye verileri ışığında yük:

Geçgel, Küresel Hastalık Yükü 2021 analizine göre dünyada yaklaşık 3,7 milyon kişinin KOAH nedeniyle yaşamını yitirdiğini belirtti. Aynı veri setini inceleyen bir çalışmada 1990-2021 döneminde toplam vaka sayısının yaklaşık %112, ölüm sayısının ise %49 arttığı bildirilmektedir; nüfusun büyümesi ve yaşlanması bu yükü artıran faktörler arasında yer almaktadır. Çalışmanın öngörüleri, bu hastalık yükünün 2045’e kadar artmaya devam edebileceğine işaret etmektedir.

Türkiye özelinde, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) tarafından hazırlanan 2020 KOAH raporu ülkemizde yaklaşık 4 milyon hasta olduğunu tahmin etmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2025 yılında solunum sistemi hastalıkları, %15,1 ile ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer almaktadır; bu oran tüm solunum sistemi hastalıklarını kapsamaktadır.

Tanı, risk faktörleri ve korunma önerileri:

Uzm. Dr. Geçgel, özellikle 40 yaş üzerindeki, tütün kullanımı veya zararlı solunum maruziyeti öyküsü olan bireylerde öksürük, balgam ve nefes darlığının KOAH açısından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Ancak KOAH'ın yalnızca ileri yaşlarda değil, gençlerde de gelişebileceği unutulmamalıdır. Kesin tanı hekim değerlendirmesi ve spirometri adı verilen nefes ölçüm testi ile konulur; belirtileri olan veya risk taşıyan kişilerin değerlendirilmesi gecikmiş tanıyı azaltır.

Korunma stratejileri yaşam boyu sürmelidir. Bireysel önlemler arasında tütün kontrolü, temiz hava politikalarının desteklenmesi ve güvenli çalışma koşullarının sağlanması bulunur. Sigara kullanımının KOAH gelişimindeki başlıca risk faktörü olduğuna dikkat çeken Geçgel, sigaraya hiç başlamamanın ve içenlerin bırakmasının akciğer sağlığı için en etkili adımlar olduğunu ifade etti. Elektronik sigara ve nargile ise güvenli alternatifler olarak değerlendirilmemelidir.

Ayrıca akciğer sağlığının temellerinin doğumdan önce atıldığına dikkat çekildi: gebelikte ve çocuklukta tütün dumanından uzak durulması, yeterli beslenme, önerilen aşıların uygulanması ve solunum yolu enfeksiyonlarının uygun yönetimi sağlıklı akciğer gelişimini destekler. Prematüre doğum ve çocuklukta geçirilen ağır solunum yolu hastalıkları da ileriki yaşamda akciğer sağlığını etkileyebilir; bu nedenle korunma yalnızca ileri yaşa bırakılmamalıdır.

Egzersiz önerileri hastanın KOAH şiddeti, eşlik eden hastalıkları ve bireysel kapasitesine göre sağlık ekibi tarafından belirlenmelidir. Hedef düzenli ve sürdürülebilir bir hareket alışkanlığı kazanmaktır; ani veya alışılmışın dışında nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da baş dönmesi durumunda egzersize ara verilip tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Sonuç olarak, veriler korunma, erken tanı ve toplum sağlığını güçlendirecek politikaların önemini ortaya koymaktadır; erken müdahale bireyin bağımsızlığını ve yaşam kalitesini korumak için önemli fırsatlar sunar.

BİLECİK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI DOKTORU UZM. DR. ESRA GEÇGEL;

BİLECİK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI DOKTORU UZM. DR. ESRA GEÇGEL;

Yazar
EDİTÖR

Hüseyin Aydın

Ben Hüseyin Aydın, 34 yaşındayım, İstanbul'dayım. aksiyon.com.tr'nin Gündem ekibinde adliye ve hukuk muhabiriyim. Karmaşık dava dosyalarını alıp, herkesin anlayacağı şekilde sadeleştirmek benim işim. Detaylara çok önem veririm, titiz çalışırım.