bütçenin genel çerçevesi:
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde açıklanan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, hükümetin ifadeleriyle 'dayanıklılık, refah ve dönüşüm' hedeflerini temel alıyor. Yılmaz, teklifin AK Parti hükümetlerinin 25’inci, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin 9’uncu ve Türkiye Yüzyılının 4’üncü bütçesi olduğunu belirterek siyasi istikrarın önemine vurgu yaptı.
Bütçe, makroekonomik istikrarı gözeten, dezenflasyon sürecini destekleyen ve kamu kaynaklarını etkin kullanan bir yaklaşımla hazırlandı. Teklif, yatırımı, istihdamı, üretimi ve ihracatı güçlendirmeyi; ekonominin dış şoklara karşı dayanıklılığını artırmayı ve toplumsal refahı gözetmeyi amaçlıyor.
makroekonomik hedefler ve görünüm:
Yılmaz, küresel ekonomideki belirsizliklere rağmen Türkiye’nin istikrarlı politika ve kurumsal yapısı sayesinde sağlam duruşunu koruduğunu kaydetti. Programdaki temel makro tahminler şu şekilde:
- Küresel büyüme beklentileri: 2025 için yüzde 3,5, 2026 için yüzde 3,1, 2027 için yüzde 3,4; küresel ticaret hacmi artışının 2027'de yüzde 4,7 olması bekleniyor.
- Türkiye büyüme öngörüsü: 2025’te yüzde 3,7; 2026 tahmini yüzde 3,3; 2027 öngörüsü yüzde 4,2.
- İşgücü ve istihdam: 2026 işsizlik oranı tahmini yüzde 8,1; 2027 yılında istihdamın 657 bin kişi artacağı, işgücüne katılım oranının yüzde 53,4’e yükseleceği ve işsizlik oranının yüzde 8’e gerileyeceği öngörülüyor.
- Enflasyon: Dezenflasyon sürecine dikkat çekilen değerlendirmede 2026 yılsonu tüketici enflasyonu tahmini yüzde 28,4; 2027 yılsonu tüketici enflasyonunun yüzde 21 seviyesine gerilemesi hedefleniyor.
bütçe büyüklüğü ve açığı:
Teklife göre 2027 yılı için bazı ana büyüklükler şöyle planlanıyor: milli gelirin 111 trilyon lira olması bekleniyor. 2027 yılı bütçe giderleri 27 trilyon 276 milyar lira, bütçe gelirleri 23 trilyon 408 milyar lira öngörülüyor. Bütçe açığının gayri safi yurt içi hasılaya oranının yüzde 3,5 olarak gerçekleşeceği tahmin ediliyor; deprem harcamaları hariç açık oranının yüzde 2,8 seviyesinde olması bekleniyor.
2026 yılı revizyonlarında giderler ve gelirler yukarı yönlü revize edilmiş, gelirlere göre giderlerde oransal iyileşme sağlanması sonucu bütçe açığının milli gelire oranında düşüş kaydedildiği ifade edildi.
gelir ve harcama kalemleri:
2027 yılı bütçe gelirlerinin alt kalemleri şu şekilde yer aldı: Gelir Vergisi 5 trilyon 533 milyar lira, Kurumlar Vergisi 2 trilyon 223 milyar lira, Özel Tüketim Vergisi 3 trilyon 284 milyar lira, Katma Değer Vergisi 5 trilyon 681 milyar lira, Diğer Vergi Gelirleri 3 trilyon 184 milyar lira, Vergi Dışı Gelirler 3 trilyon 502 milyar lira.
Ekonomik sınıflandırmaya göre bütçe ödenekleri: personel giderleri 7 trilyon 117 milyar lira, mal ve hizmet alım giderleri 2 trilyon 184 milyar lira, cari transferler 10 trilyon 240 milyar lira, sermaye giderleri 1 trilyon 855 milyar lira, sermaye transferleri 750 milyar lira, borç verme giderleri 613 milyar lira, yedek ödenekler 542 milyar lira, faiz giderleri 3 trilyon 975 milyar lira.
eğitim ve sağlık önceliği:
eğitim:
Teklifte merkezi yönetim bütçesinden en büyük payın yine eğitime ayrıldığı vurgulandı. Millî Eğitim Bakanlığına 2 trilyon 459 milyar lira ödenek öngörülüyor. Yılmaz, 2002 yılında Millî Eğitim Bakanlığında öğretmen sayısının yaklaşık 510 bin iken 2026 Ekim itibarıyla öğretmen sayısının 1 milyon 40 bin kişiye ulaştığını hatırlattı. Yükseköğretim kurumları bütçesi 2027 yılında 872 milyar lira olarak öngörülmekte; yükseköğretimi de dahil eden toplam eğitim kaynağı 3 trilyon 747 milyar lira seviyesine çıkıyor. Bu dağılımla merkezi yönetim bütçesinden eğitime ayrılan payın yüzde 13,7 olduğu bildirildi.
sağlık:
Sağlık hizmetlerine merkezi yönetim bütçesinden 2 trilyon 134 milyar lira kaynak ayrıldığı, Sağlık Bakanlığı, yükseköğretim kurumları ve Sosyal Güvenlik Kurumu harcamaları dikkate alındığında sağlık alanına ayrılan toplam kaynağın 4 trilyon 532 milyar lira olduğu açıklandı.
sosyal politikalar, konut ve enerji destekleri:
Sosyal yardım ve destekler için 2027 bütçesinde 1 trilyon 341 milyar lira kaynak ayrıldığı belirtildi; bu tutarın bütçenin yüzde 4,9’una denk geldiği vurgulandı. Sosyal konut finansman desteği 2027'de yüzde 150 artışla 250 milyar lira seviyesine çıkarıldı. Ödemeler içinde 65 yaş üstü ve bakıma ihtiyacı olanlar için 132 milyar lira, evde bakım desteği için 109 milyar lira, engelli eğitim desteği için 90 milyar lira gibi kalemler yer alıyor.
Enerji sübvansiyonları 2021'den beri uygulanmakta olup 2027 bütçesinde yüzde 62 artışla 605 milyar lira ayrıldı. Bu desteklerin bütçe açığının GSYH oranına etkisinin yaklaşık 0,5 puan olduğu belirtildi. Ekim ayında düşük kademede doğal gazda yüzde 56, elektrikte düşük kademede yüzde 53 oranında devlet desteği uygulandığı örnekleri verildi.
kentsel dönüşüm, afet ve tarım bütçesi:
Bütçede afetlere dirençli şehirleşme öncelikli kabul edildi. Kentsel dönüşüm ödenekleri yüzde 176 artışla 276 milyar lira seviyesine yükseltiliyor. Deprem hasarlarının giderilmesi ve afetlere karşı dirençliliğin artırılması için bütçede 769 milyar lira tutarında ödenek öngörüldü.
Tarım stratejik sektör olarak ele alınıyor; 2027 bütçesinde tarım için ayrılan toplam kaynak 1 trilyon 305 milyar lira olarak açıklandı.
savunma ve iç güvenlik:
Milli Savunma Bakanlığı bütçesinde savunma harcamalarına ilişkin ödeneklerde önemli artışlar yer aldı. Silah ve sistem alımlarına ilişkin ödeneklerde yüzde 229 artış yapıldığı, toplam savunma harcamaları için 2 trilyon 206 milyar lira, iç güvenlik harcamaları için 1 trilyon 248 milyar lira öngörüldüğü bildirildi. Savunma sanayiinde dışa bağımlılığın asgari seviyeye indirilmesi hedefi tekrar vurgulandı.
sonuç ve uygulama:
Yılmaz, bütçenin toplumun tüm kesimlerinin ihtiyaçları gözetilerek hazırlandığını, 230 kamu idaresinin bütçesinin teklif kapsamında yer aldığını belirtti. Bütçe döneminde ticaret diplomasisi, ürün ve pazar çeşitliliği, markalaşma, yeşil ve dijital dönüşüm ile ihracatçıların finansmana erişiminin kolaylaştırılmasının öncelikli alanlar olacağı ifade edildi.
Teklif, TBMM'ye sunulmaya hazır hale getirildi. Hükümetin iddiasına göre bu bütçe, zorlu küresel ve bölgesel koşullar karşısında ekonominin güvenliğini ve direncini pekiştirmeye, kazanımları kalıcı sosyal refaha taşımaya yönelik bir çerçeve sunuyor.
2027 yılı bütçesi açıklandı: En büyük pay eğitim alanına ayrıldı
