|
|
|
|
|
|
 |
BİLİM
|
|
|
|
Nano Türk bayrağının hikâyesi
|
Fatih Uğur
Sayı: 595 / Tarih : 01-05-2006
|
|
Başbakan'a Türkiye'nin en küçük bayrağını hediye eden Bilkent Üniversitesi ekibi, dünya laboratuvarlarına atom mikroskopları satıyor.
|
|
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a geçen hafta Bilkent Üniversitesi'nde saç telinin çapından 300 kat daha küçük boyutta Türk bayrağı hediye edildi. Bayrak Erdoğan'ın evinin duvarındaki yerini aldı. Silikon bir yonganın üstüne yapılan 'nano' Türk bayrağının ilginç bir hikâyesi var.
Nanoteknoloji konusunda son yıllarda Türkiye'deki üniversiteler de isimleriyle öne çıkıyor. İş nanoteknoloji teknikleri kullanılarak bayrak çizme yarışına kadar uzandı. Bilkent Üniversitesi Fizik Bölümü öğretim üyeleri ve doktora öğrencileri atomik kuvvet mikroskobu ile bir ay önce silikon bir yonganın üstüne 4 bin nanometre boyunda dünyanın en küçük boyuttaki Türk bayrağını çizdi. Cevap gecikmedi. İzmir İleri Teknoloji Enstitüsü, bayrağın boyunu 1500 nanometre boyutlarına kadar küçülttüğünü açıkladı. Bilkent boş durmadı, bayrağı küçültmek için çalıştı. 700 nanometre boyunda, 500 nanometre enindeki en küçük yeni bayrağın bilgisayar görüntüsü ile aslı bir tablo olarak Başbakan Erdoğan'a hediye edildi.
Doç. Dr. Ahmet Oral liderliğindeki araştırma grubunun nanolitografi tekniği kullanarak çizdiği bayrak, üniversitenin bu alanda dünyayla aynı seviyede hatta daha ileri olduğunun da göstergesi. Atomlarla oynayarak çizilen bayrağın en önemli yanı, yüz binlerce dolara satın alınabilen mikroskoplarının da Türkiye'de üretilmiş olması. Üniversitede tasarlanıp imal edilen atomik uç mikroskopları tüm dünyaya ihraç ediliyor. Seagate Teknoloji, ABD'nin atom bombasını yapan askerî laboratuvarı Los Alomos da müşteriler arasında. Üniversitenin teknoloji geliştirme merkezinde yer alan NanoMagnetics Instruments şirketi geçen sene 500 bin YTL'lik ihracat geliri elde etti, 25 mikroskop satıldı.
Nano bayrağı çizen atomik kuvvet mikroskobunun (taramalı hall aygıtı) hikâyesi hayli ilginç. Örneğin mikroskobun yarı iletken silikon yongaya çizim yapan ince ucu, bir saat kristalinin ucuna lehimlenmiş. Zamanı belirlemek amacıyla belli periyotlarla salınım yapan saat kristalleri bu mikroskopların hassas iğnelerinin takıldığı aygıtlar. Saat kristali ise Ankara'nın meşhur elektronikçiler çarşısı Konyalı Sokak'tan 14 yeni kuruşa alınmış. Yongalar ve baskı devre kalıpları Balıkesir'den özel bir şirketten temin edilmiş. Her şeyi yerli üretim mikroskoplar 125-150 bin dolara satılıyor. Dr. Oral, bayrak çizimini "Tıpkı Mısırlıların tabletlere çivi yazısı yazması gibi." şeklinde tarif ediyor: "Elektrik akımlarıyla silikon bir yüzeyde oksitlenme yoluyla bu bayrağı çizdik. 700 nanometre boyunda, 500 nanometre eninde bir bayrak bu. Silikon zeminin üstündeki oksitli kısım ay yıldız."
Bayrak çizim ekibinde doktora öğrencileri Münir Dede, Sevil Özer, İranlı Mehrdad Atabak, Özge Girişan, Özgür Karcı, Fatih Cansızoğlu yer almış. Geçen hafta Cumartesi günü kolları sıvayan ekip, Pazartesi akşamı (24 Nisan) işi tamamlamış. Bayrağın zemini silikon yüzey, üstündeki ay yıldız ise oksitlenme sonucu oluşan nanometrik dağlar diyebileceğimiz yükseltiler. Bayrağın tanımlanan ilk rengi kahverengi beyaz. Çünkü kahverengi yükseklik ayrımının en iyi yapıldığı renk.
Atomların fotoğrafını çekebilen taramalı tünelleme mikroskobu (TTM) da aynı üniversitede üretiliyor. Prof. Dr. Atilla Aydınlı'nın verdiği bilgiye göre halen Bilkent Üniversitesi Fizik Bölümü'nde 1989'dan beri nanoteknoloji ile ilgili çalışma yapan 3 laboratuvar var. 'Sıfır toz' standartlı laboratuvarlarda hapşırsanız atomların üstüne dağlar inmiş gibi oluyor. Sigara içenlerin girmesi yasak. Aydınlı "İğneyle atom kazıyoruz ve çok hassas bir iş yapıyoruz." diyor.
Düşük boyutlu kuantum yapılarında elektron taşınımı, TTM ve AKM mikroskopları, uç yüzey arası etkileşimler, nanobitroloji, nanotüp ve atom zincirleri konusunda çalışmalar yürütülüyor. DPT'nin yaklaşık 11 milyon YTL kaynak aktardığı Nanoteknoloji Araştırma Merkezi ise önümüzdeki sene devreye alınacak. Yirmi araştırma grubu kanserden hidrojen depolamaya kadar birçok alanda çalışma yapacak. Bütün bu çalışmalar gösteriyor ki Türkiye, nanoteknoloji yarışına çok önemli ve hızlı adımlarla giriyor.
|
|
|
|
|
|
Fatih Uğur
|
|
|
|
|
|
|
|
|
