SİYASET

Üç parti üç şehir

Üç parti üç şehir
Partiler gözden uzak üç kentte kıyasıya yarışıyor. Diyarbakır"da DEHAP"ın saltanatını yıkmak isteyen AKP çaba gösteriyor. Adana"da Aytaç Durak önde ancak CHP şehrin anahtarını Deniz Baykal"a vadetti. Mersin"de seçmenin kafası karışık ve AKP solun kalesi olan bu kenti ele geçirmek istiyor. 28 Mart mahalli seçimlerinde son kulvara girilirken, parti ve adaylar arasındaki yarış giderek kızışıyor. Artık son hamleler yapılıyor, son kozlar devreye sokuluyor. Çoğu zaman kimin ne yaptığı belli olmayan bu hengamede, adayların vaatleri bile kulak ardı ediliyor. Bazı yerlerde parti, bazı yerlerde de aday ön plana çıkıyor. Şansı olan da olmayan da "mutlak galibiyet" için meydanlarda nutuk atıyor.

Diyarbakır, Adana, Mersin gibi illerde ise adaylar temkinli olmayı yeğliyor. Partiler için hayati önem taşıyan üç ilde hesaplar son güne kadar sürecek. Mersin"deki sonuç, Deniz Baykal"ın CHP"deki kaderini etkileyecek kadar önemli. Adana"da partiler AKP"den çok Aytaç Durak"la mücadele veriyor. Diğer bir il olan Diyarbakır"da ise AKP, "Sol İttifak" şemsiyesi altında seçime giren DEHAP"ın saltanatına son verme çabasında.

Partilerin "mutlak kazanılması gereken kale" muamelesi yaptığı bu üç ile giderek tabir yerindeyse seçimin nabzını tuttuk. Hiçbir şey dışarıdan göründüğü gibi renkli değilmiş; adayların nabız atışları sağlıklarını etkileyecek kadar tehlikeli. Önce Diyarbakır...

Diyarbakır"da seçim yok gibi

Diyarbakır"da alışılagelmiş seçim karelerinden eser yok. Caddelerde parti bayrak ve afişlerine neredeyse rastlanmıyor. "Güç Birliği" çatısı altında seçime giren ve Diyarbakır"da favori olan DEHAP"ın bile afişleri ortalarda yok. Kentte seçimi sokağa taşıyan tek parti AKP. Parti Amerikanvari seçim tarzını benimseyerek bilbordlara ve otobüs duraklarına sloganlarını veya projelerinin afişlerini asmış. Parti adayları daha çok toplantı ve ziyaretlerde boy gösteriyor. Diyarbakırlılar ise sanki seçim sonuçlanmış gibi hiç konuşmuyor. Sadece sorunca net ve kısa cevaplar alınıyor.

DEHAP Diyarbakır"daki seçim kampanyasında "Oyunu kendine ver" sloganının yanı sıra "Seçime gerek yok, başkanımız hazır" sloganını kullanıyor. Son birkaç seçimde Diyarbakır"da ezici bir çoğunlukla çıkan DEHAP"lılar bu seçimde de durumun aynı olacağına inanıyor. DEHAP 3 Kasım seçimlerinde kentteki oyların yüzde 56"sını alarak Diyarbakır"daki varlığının ne denli etkili olduğunu göstermişti.

28 Mart seçimleri Diyarbakır"da DEHAP için ayrılıkları da beraberinde getirdi. Diyarbakır"ın mevcut Büyükşehir Belediye Başkanı Feridun Çelik, partisinin aday göstermemesi nedeniyle bağımsız aday oldu ama sonra bu fikrinden vazgeçerek seçimden çekildi. Bu olay, DEHAP"ın bölünmesine yol açtı şeklinde değerlendirildi. Fakat, Çelik"in yerine aday gösterilen 33 yaşındaki hukukçu Osman Baydemir"i taban tanıdıktan sonra partiye olan tepkilerin de yumuşadığı belirtiliyor. Feridun Çelik"in, 5 yılın bin 100 gününü yurtdışında geçirmesi ve belediyecilik anlamında yeteri derecede başarılı olamaması DEHAP"a gidecek oyların adresini değiştirmişe benziyor. Bu da Diyarbakır"daki kararsızların oranını artırmış. Kamuoyu yoklamalarına göre Diyarbakır"daki kararsızların oranı yüzde 30"un üstünde.

Feridun Çelik ile Osman Baydemir"den kaynaklanan parti içi sürtüşmeye rağmen DEHAP Diyarbakır Büyükşehir Belediye başkan adayı Baydemir, Çelik"in yaptıklarını takdir edip sadece halkla ilişkilerindeki kopukluğunu eleştiriyor. Baydemir, başkan seçilmesi halinde Diyarbakır"ın politik renkliliğini muhafaza edeceklerinin, ancak sertleşmeye hiçbir zaman taviz vermeyeceklerinin altını çiziyor. Her gün büyüyen Diyarbakır"da altyapı sorununu ve çarpık kentleşmeyi gidereceklerini belirten Baydemir şunları söylüyor; "Diyarbakır"da yoksulluk sorunu var. 12 bin sokak çocuğu tehlikeli olmaya devam ediyor. Eğitim problemimiz var. Okumuş fakat yitip gitmiş aydınların Diyarbakır"da şehre katılımlarını sağlayacağız. Diyarbakır, Ankara ve İstanbul üçgeni kurup sürekli entegrasyon sağlanacak. Olaylar ve şiddetle anılan kenti bir ticaret ve kültür merkezi yapmak için gayret göstereceğiz. Zaten başka çözüm yolumuz da yok. Ben ve ekibim 29 Mart sabahından itibaren nasıl bir kent istediklerini Diyarbakırlılara danışıp çözüm üreteceğiz."

Herkesin inancına ve kimliğine saygı duyduğunu belirten Baydemir, amaçlarının sadece Diyarbakır"ı bulunduğu durumdan kurtarmak olduğunu söylüyor. İnsan Hakları Derneği (İHD) Diyarbakır şube eski başkanı hukukçu Osman Baydemir siyasette yeni, Amerika"da dil eğitimi de alan Baydemir, Güneydoğu ve Doğu Anadolu"da geçmişte yaygın olan medreselerde eğitim görmüş bir isim. Seydasının bazı sözlerini kendisine düstur edindiğini söyleyen DEHAP"ın başkan adayı, belediyecilik anlamında Ankara Büyükşehir Belediyesi"ni beğeniyor.

AKP sürpriz peşinde

İktidar partisi AKP, Diyarbakır"daki DEHAP"ın saltanatına son vermek için çıkış yolu arıyor. AKP kararsızların ve başta polislerin olmak üzere memurların oylarını kendi lehine çevirmek için kampanya yürütüyor. AK Parti"nin Diyarbakır"da gösterdiği aday, kentte tanınan ve sevilen birisi. Kürt ve şeyh ailesinden gelen aday Mücahit Can bir dönem Diyarbakırspor"un başkanlığını da yaptı. İşadamı Can"ın adaylığı Diyarbakır"da AKP"nin önüne geçmiş durumda. 3 Kasım seçimlerinde Diyarbakır"daki oyların yüzde 15"ni alan AKP, DEHAP"ın baraja takılmasından dolayı şehirden 8 milletvekili çıkardı. DEHAP"tan sonra kentin en etkili partisi olan AKP"nin Büyükşehir Belediye başkan adayı Mücahit Can yerel medyayı kullanarak seçmenlerini etkilemeye çalışıyor. Can TV, Söz TV ve Söz gazetesi Can"ı destekleyen yayınlar yapıyor. AKP"lilere göre Diyarbakır"da sürpriz yapacak tek parti ancak AKP olabilir. Zaten AKP"nin umudu da Feridun Çelik ve Osman Baydemir arasındaki adaylık tartışmasının böldüğü DEHAP seçmeninde. Mücahit Can "Biz bölgede Özal"ı aşmak istiyoruz. Projelerimiz hazır" söylemini kullanıyor.

Son seçimde Diyarbakır"da yüzde 7 oranında oy alan DYP ve yüzde 5 oy alan CHP"nin 28 Mart seçimlerindeki şansları, kamuoyu yoklamasında sonucu etkileyecek nitelikte değil. CHP önce İçişleri Bakanı Abdülkadir Aksu"nun yeğeni Kenan Aksu"yu aday olarak gösterdi. Ancak Bakan Aksu"nun müdahalesiyle Kenan Aksu"nun yerine Mehmet Beşir İpekçi CHP"nin Diyarbakır Büyükşehir Belediye başkan adayı oldu. DYP"nin adayı ise Derviş Sönmez. Ensarioğulları tarafından desteklenen Sönmez'in Diyarbakır"da DYP"nin üçüncü parti olmasını sağlayacağı belirtiliyor.

Perfect Toyap Araştırma şirketinin değerlendirmesine göre Diyarbakır"da AKP"nin oylarını artırması ve DEHAP"ın kısmi oy düşüşü söz konusu. Ankete göre seçimlerde DEHAP yüzde 35, AKP ise yüzde 20 oranında oy alacak. Kararsızların oranı ise yüzde 34 civarında. Son kamuoyu yoklamaları ise kararsızların kararlarını değiştirmiş gibi. DEHAP"ın yüzde 45, AKP"nin ise yüzde 35 oranında oy alacağı tahmin ediliyor.

Adana"da Durak

Adana seçim havasına kendisini kaptırmış. Her yerde seçim ve adaylar konuşuluyor. Eski seçimler kadar olmazsa da sokak ve caddelerde parti afiş ve bayrakları Adana"nın seçimi içinde yaşadığını gösteriyor. Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığının renkli adayları da Çukurova"nın ortasında boy göstererek seçim heyecanına renk katıyor. Her aday marifetini sergiliyor, son hamlelerini yapıyor. Adanalılar ise "Kim gelecekse gelsin ama işsizlik sorununu çözsün" isteğinde bulunuyor. Adana"daki bu hareketlilik yerel medyaya da yansımış. Şehirde 10 mahalli gazete çıkarken seçim dolayısıyla bu rakam 50"ye yükselmiş durumda.

15 yıldır Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı yapan AKP"nin belediye başkanı adayı (eski ANAP"lı) Aytaç Durak kamuoyu yoklamalarına göre Adana"da ipi göğüslüyor. AK Parti"nin son seçimlerde yüzde 26 oranında oy aldığı Adana"da Aytaç Durak ismi parti içinde hâlâ tartışmalı. Tabanın karşı çıkmasına rağmen Başbakan ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan"ın Durak"ı aday göstermesi AKP sempatizanı olan seçmeni kızdırmış. durum CHP"nin işine yarayacak. Her şeye rağmen kendisine güvenen Aytaç Durak kendisinin 4"üncü kez başkan olarak bir rekora imza atacağını söylüyor. Bilbordlarda, otobüs duraklarında popstar yarışmasının sivrilen ismi Bayhan"ı ve sanatçı İbrahim Tatlıses"i kullanan Durak arabeski seven acılı Adanalıları kendisine çekmek istiyor.

Gecekondulaşmayı engelleyememe ve Adana metrosu gibi meselelerden dolayı eleştirilen Durak, son olarak mal varlığı dolayısıyla kamuoyunda tartışıldı. Aytaç Durak bütün bunların kendisini çekemeyenlerin ortaya attığı asılsız iddialar olduğunu belirtiyor; "Benim ailem zengindir. Bunu Adana"da herkes biliyor. Adana"da "Durak" soyadı bir markadır. AKP"den aday olmamı istemeyenler var. Ben tercihimi bu partiden yana kullandım. Bizim neler yaptığımızı herkes biliyor. Metro için ödenek alamıyorduk o sorun da çözüldü." Kararsızları etkilemek isteyen Durak kendi televizyonu Çukurova TV"de "Pikniğe değil, seçime gidin" sloganıyla seçmenlere sürekli çağrıda bulunuyor.

Durak"ın bu çağrısının kendi işlerine yaracağını söyleyen CHP Adana Büyükşehir Belediye başkan adayı Bülent Özülkü de Metro TV"de Durak"ın aleyhine propagandalarını sürdürüyor. Son seçimde yüzde 21 oranında oy alan CHP"nin adayı Özülkü şehrin anahtarını genel başkanları Deniz Baykal"a teslim edeceklerini söylüyor. Aytaç Durak"ın arkadaşı işadamı Bülent Özülkü Adana"da mafya olmakla suçlanıyor. Özülkü şunları söylüyor; "Biz Adana"nın sorunlarını biliyoruz. Çözüm adına reçetelerimiz hazır. Aytaç Durak"tan anahtarı alıp genel başkanımıza takdim edeceğiz. Kamuoyu araştırması yaptırdık, biz birinci parti durumundayız."

Adana"da sürpriz yapacak isim ise ANAYOL"un DYP adayı Ümit Özgümüş. Kanal A televizyonunda propagandasını sürdüren Özgümüş AKP ile CHP arasındaki sürtüşmeden faydalanıp sürpriz yapmak istiyor. "Adana'yı vurgunculara ve vuruculara bırakmayacağız" sloganını kullanan Özgümüş yolsuzluk yaptığı gerekçesiyle Aytaç Durak için "vurguncu" kelimesini, mafya olmakla suçlanan Bülent Özülkü için de "vurucu" kavramını kullanıyor. Havuzlubahçe mahallesinden olan Ümit Özgümüş, Arap kökenli olmasından dolayı Adana"daki Arapların oylarını istiyor. Adana Sanayi Odası eski başkanı olan Özgümüş işadamı olarak tanınıyor. Değerlendirmelere göre üçüncülük DYP ve MHP arasında değişecek. Ancak DYP"nin adayının son propagandalarından dolayı büyük bir çıkış yapacağı da tahmin ediliyor. MHP"nin Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı için gösterdiği aday ise eski MHP milletvekili Metanet Çulhaoğlu.

Genel değerlendirmede Adana"da Aytaç Durak"ın muhaliflerine rağmen hem kendi meziyetleriyle hem de AK Parti"nin katkısını arkasına alarak birinci olacağı tahmin ediliyor. Arkadan gelen CHP adayı Bülent Özülkü ile Durak arasında fazla bir fark yok. Yani iki aday arasındaki birinciliği yüzde 25 oranında olduğu tahmin edilen kararsızlar belirleyecek.

Adana"da seçim süreci hareketli olduğu gibi renkli de geçiyor. Türkiye"de bir benzerine zor rastlanır bir aday Adanalıların oylarını istiyor. Bir traktör lastiğinin ortasındaki boşlukta poz vererek "Biz fırıldak değiliz. Bu tekere çomak sokmayın" sloganını kullanan Abdurrahman Boztaş, 180 bin oy alabileceğini iddia ediyor. Gazeteci, şair, yazar, ressam, araştırmacı, bilimadamı gibi sıfatları kullanan Boztaş, kendisini bağımsız ve bağlantısız belediye başkan adayı olarak tanıtıyor. Boztaş"ın en büyük projesi Toroslara büyük vantilatörler kurup yazın sıcaktan kavrulan Adana'yı serinletmek. Bu arada Boztaş"ın her şeyini sponsorlar temin ediyor. Kullandığı tekerleği bile sponsor olan bir lastikçi sağlamış.

Mersin"de kafalar karışık ama CHP biraz önde

Mersin"de seçim pek sokağa yansımamış. Parti afiş ve bayrakları sadece seçim bürolarının önünde var. Adaylar kıyasıya bir yarışın içine girerken Mersinlilerin kafası ise karışık. Seçmen hangi partiye oy atacağı konusunda net kararını vermiş değil. Sadece göçmenler oylarını nereye vereceklerini biliyor. Mersin"in yerlileri ise bu sefer hem parti hem de adaya bakarak tercihte bulunacak. Parti tamam ama aday iyi değilse oy vermeyecek. Aday iyi parti kendisini temsil etmiyorsa bile oyunu aday için kullanacak. Tabii bu durum ciddi bir çoğunluğu karşılamıyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu"dan yoğun göç alan Mersin"de işsizlik oranının yüksek olması, şehir çöplüğünün kenti çekilmez hale getirmesi, umumi helaların olmaması, denizin giderek kirlenmesi gibi sorunlar çözüm bekliyor.

3 Kasım seçimlerinde yüzde 21 oranında oy alan CHP bu seçimde de favori. Mevcut belediye başkanı ve CHP"nin başkan adayı Macit Özcan Mersin"deki Arapların desteğini alıyor. Sun TV"de propaganda yürüten Özcan"ı eleştiren neredeyse hiçbir gazete yok. 1999 seçimlerinde DSP"den aday olup belediye başkanı seçilen inşaat mühendisi Macit Özcan"a CHP de güveniyor. CHP Genel Başkanı Deniz Baykal"ın partisinin, daha doğrusu adayının Mersin Büyükşehir Belediyesi"ni kaybetmesi halinde başkanlıktan istifa edeceği söylentileri Mersin"de seçim malzemesi olarak kullanılıyor. Durumun ciddiyetinde olan Özcan sıkı bir çalışma yürütüyor.

CHP"nin Mersin"deki en büyük rakibi olarak AKP gösteriliyor. AKP, adayı Mahmut Arslan"a güveniyor ve solun kalesi olan Mersin"i ele geçirmek istiyor. Irak"a bakliyat ihracatı yapan, Oba makarnayı satın alan zengin işadamı Mahmut Arslan, Mersin"deki skorun kendi lehlerine 4-0 olacağını söylüyor: "Deniz Baykal istifa edeceğini söylemiş. Mersin AKP"nin olacak ve Baykal istifa edecek. Bizim projelerimiz Mersin"i kalkındırmaya ve güzel bir kent yapmaya yeter." Son seçimde Mersin"de yüzde 18 oranında oy alan AKP"nin adayı, "Önümüz Akdeniz kadar açık, arkamız Türkiye kadar güçlü" sloganını kullanıyor. Anne ve babasından dolayı Kürt ve Arap kökenli olan Arslan, Mersin"deki etnik oyları da istiyor.

Mersin"de "Güç Birliği"nin SHP adayı eski Kültür Bakanı Fikri Sağlar ise CHP"nin küskün seçmeninin oyları peşinde. Son seçimde Mersin"de yüzde 9 oranında oy alan DEHAP"ın oylarının Sağlar"a yetmeyeceği kesin. CHP"den ne kadar oy geleceği hesapları da kestirilemiyor. Ancak yoğun bir propaganda yürüten Sağlar birinci gelmenin hesaplarını yapıyor. 2 dönem Mersin"de belediye başkanlığı yapan Kaya Mutlu"nun yeğeni olan Fikri Sağlar"ın, Mutlu"nun Mersin"deki sevenlerinin oylarını alacağı da belirtiliyor. Ancak kamuoyu değerlendirmesine göre Mersin"de sürpriz olmazsa CHP, AKP ve SHP şeklinde bir sıralama oluşacak. Yalnız partiler arasındaki oy dağılımının fazla olmamasının bu seriyi değiştirme ihtimali az da olsa var.

3 Kasım seçimlerinde Mersin"de yüzde 18 oranında oy alan MHP"ye büyükşehirde şans tanınmıyor. MHP daha çok merkez ilçeler dışındaki ilçelerde etkin ve başarılı. Mersin"de merkez ilçe olarak en gözde yer Akdeniz. Her parti burada etkin olmak istiyor ama SHP, DEHAP"tan dolayı ilçede önde gidiyor.