|  
  |  
  |  
  |  
  |  
 
Ana Sayfa
  |  
Dosyalar
  |  
Kara Kutu
  |  
Ekonomi
  |  
Spor
  |  
Kültür Sanat
  |  
Teknoloji
  |  
Diraksiyon
  |  
 
DOSYALAR

Çocuğu kitapsız bırakmayın

21 Nisan 2001 / NECLA POLAT
Çocuklara "geleceğimiz" deriz ve kimi zaman anlayabileceklerinin ötesinde olan soyut şeyleri öğretmeye çalışırız. Onlara sevmeyi tarif etmeye kalkarız, geleceği ve geçmişi, paylaşmayı, dostluğu vs....
Özellikle okula başlamamış, 0—6 yaş grubundaki çocuklar için hayat bırakıldıkları yatak, oyun odası ya da annelerinin kucaklarından ibarettir. Onları eğitmeye karar verdiğinizde de hep onların diliyle yani mutlulukla, eğlenceyle bunu vermelisiniz.

Gelecek dedik ya, riske atılmaya gelmez bir şey bu . En başından dünyaya getirilen bir canlı olarak onları hayata hazırlamaya başlamak gerekir. Hep duyarız toplumda en küçük birim aile diye. Anne ve babaya çok iş düşer. Dünyaya getirmekle sorumlulukları peşinen beraberinde gelir. Okumak hiç kuşkusuz dünyayı tanıma konusunda işlerini kolaylaştırır kişinin. Ama hep okuyan bir toplum olmadığımızdan yakınırız, hep okumak isteriz, hep dert ederiz. 0—6 yaş grubu çocukların kitaplar konusundaki gelişimi şöyle; 2, 2,5 yaşlarındayken kitaplara bakarak sadece hayal ederler. 3,5 yaşlarından sonra düşündüklerini dile getirmeye başlar, 4—5 yaşlarından sonra da hayal gücüyle birlikte çok farklı boyutlara ulaşarak size geri dönerler.

Amaç hayata hazırlamak

Boyama, resimli hikayeler, ayıların, tavşanların, hayal kahramanlarının yaşadıkları ülkeler, okul öncesi ile ilgili piyasada bulunan kitapların içeriğini oluşturuyor. Yayıncılar bu kitapları hazırlarken neler düşünüyor ve amaçlıyorlar. Zambak Yayınlarından Meltem Çelebioğlu'na bunu soruyoruz; onların amacı yayınlarıyla çocukları hayata hazırlamak. Bu sözler size çok havada gelmesin çünkü onlar yayınladıkları kitap serileri ile bu konuda ciddi olduklarını gösteriyorlar. Zambak, Sürat A.Ş bünyesinden altı ay önce ayrılmış ve sadece okul öncesi kitapları basan bir yayınevi. Okul öncesi kitapların üzerinde yoğunlaşma nedenlerini kitapları hazırlayan Çelebioğlu piyasa içinde bu kategorideki kitaplara duyulan ihtiyaca bağlıyor. Şu an hazırladıkları kitaplar 12 sayıdan oluşan Okul Öncesi Ünite dergileri. Gerek renklendirme gerek resim kalitesi ve düzen açısından çok farklı kitaplar. Dergilerin sonunda konu tarama testi adı altında çocuğun ana sınıfından birinci sınıfa geçişte yaşadığı bocalamayı ortadan kaldırmak için, hiç karşılaşmadığı sınav sistemine hazırlık mahiyetinde, test niteliğinde olmayan, çocuğu zorlamayan öğrendiklerimi tekrarlıyorum başlığı altında bir bölüm hazırlanmış. Bunun dışında dergideki tüm sayfaları en yararlı şekilde nasıl değerlendiririz mantığıyla dergi sayılarının arka sayfasında bu yayınların evlere girdiği düşünülerek velilere yönelik psikologların kaleminden çıkmış yazılar konmuş. Kültürel prensiplerimizin kitaplarla öğretimi...

Meltem Çelebioğlu'na göre okul öncesi eğitimde amaç sayılardan, şekillerden önce onlara iyi davranışlar kazandırabilmek: "Ne yazık ki şu an özellikle özel okullarda hangi sayıyı öğrendiler, hangi yazıya geçtiler gibi konular yüzünden rekabet ortamında öğrenim görülüyor. Bizim böyle bir amacımız yok ve biz Türkiye'de ilk defa davranış serisi adıyla altı kitaptan oluşan nasıl davranılması gerektiğini öğreten kitaplar sunduk. Bu altı kitap; Trafik Kuralları, Olumlu Olumsuz Davranışlar, Görgü Kuralları 1—2, Sağlık Kuralları, Tehlikeli Davranışlar. Bu kitaplarda kendi etik kültürümüzün çocuğa öğretilmesi amaçlanıyor. Büyüklere saygıdan, yemek yeme adabına, bir odaya girişteki usluba kadar belki de çok derindeki prensiplerin bu çağa uyarlanmış versiyonları denebilir bunlara." Serilerdeki bir sayfa çocuğun üzerinde bir gün boyunca yorumda bulunabileceği, anlamlandırmalara gidebileceği şekilde tasarlanmış. Kitapların sayfa kalitesindeki avantajlar da öğrenmede gözardı edilemiyor. Kitap sayfaları selefon kağıt özelliğinde olduğu için çocuğunuz kitapların üzerini kirlettiği zaman silinebiliyor. Çelebioğlu davranış serisinin çocuk üzerinde yaptığı etkiyi şöyle anlatıyor "Davranış serisi kitaplarında resimlerin kenarlarındaki yönerge kısımlarıyla çocuk çok rahat tanınabiliyor. Soruların yöneltimi ve resimleri yorumlamasıyla iyi bir eğitimci tarafından çocuğun ruh dünyası, etkilendikleri, kafasına takılanlar, onu sevindiren ya da üzen durumlar çok rahat anlaşılabilir. Kitap serileri içerisindeki resimlerde insan figürleri kullanılmadığı için çocuklar kendilerini insanlarla çok fazla bağdaştırmıyor. Bir yavru ayıcıkla, bir yavru tavşanla ya da kedicikle, onun kılığına girip kendi duygularını çok rahat anlatabiliyorlar.

Hikayelerdeki karakterler çocuğun rahatça özdeşleşebileceği basit ve yalın karakterler oluyor. Davranış serisindeki resimler yurt dışında bir şirketle anlaşılarak kitaplara konulmuş, Türkiye'de bu tarz resim kalitesi daha önce hiç uygulanmamış. Bu kitapların amacı genel ahlak kurallarını, çocuğu sıkmadan öğretmek. Meltem Çelebioğlu'na aldıkları tepkilerin nasıl olduğunu soruyoruz. Velilerden ve eğitmenlerden güzel tepkiler aldıklarını zaten yayınladıkları ürünlerin fiyatlarının piyasanın çok altında olduğunu söylüyor.

Çocuğun eline kitap verin

Evlerimizde hep süregelen bir kanı vardır: "Çocuğun eline kitap vermeyin yırtar." Ama Meltem Çelebioğlu bunun yanlış olduğunu, çocuğa oturmaya başladıktan sonra eline kitap verilmesi gerektiğini, kitaplardan uzak tutulmamasının yararlı olacağını söylüyor. Kitapları görerek büyüyen bir çocukla onlardan mahrum büyüyen çocuğu, uçmayı bilmeyen bir kuşa benzetiyor: "Zambak yayınlarının bir diğer okul öncesi eğitim kitabı Çıkartmalı Eğitim Serisi. Çocukların en sevdiği şey, bir yerlere birşeyler yapıştırmak." Çelebioğlu'na göre Çıkartmalı Eğitim Serisi'nin sevilmesinde sebep, çocuklara hitap eden şeylerin hep birleştirme ya da boyama işlemleri olduğunun sanılması, çıkartmanınsa bir orijinalitesinin olması ve çocukların üzerindeki o kolaycılık ruhunu tatmin etmesi. Okula Hazırlanıyorum ve Sayıları Öğreniyorum serileri de okul öncesi olduğu için ilkokula başlarken yardımcı kuvvet olması amacıyla piyasaya sunulmuş: "Bizim çocuklarımıza mesela, köpekbalığı, tehlikeli, parçalayan bir hayvan olarak verildi. Bu kitabın içinde köpekbalığı öyle bir karakterize edildi ki, elinde kitabı güneş gözlükleriyle okuyan çok sevimli bir balık. Bunlar hayatın gerçeklerine bakış gözlüklerini bile değiştirebiliyor. Yine, çizgi çizmeyi öğreniyorum, çocukların okula başladıklarında öğretilen güzel yazı yazma dersinin bir versiyonu. Yararı ise çocukların küçük kas gelişimini, göz koordinasyonunu sağlaması. Şu anki öğrenim sisteminde çocuklarımıza tümdengelim yöntemi ile eğitim veriliyor. İlk önce cümleleri sonra harfleri öğretiyorlar. Piyasadaki çizim kitapları çocuklara harfleri aynı isimleriyle veriyor ve çocuk birinci sınıfa başlarken çatışma yaşıyor. Bizim kitaplarımızla çocuk "o" harfini fincanın kulbu olarak öğreniyor, okula başlayınca da bunu adlandırıyor. Zihnini zorlamamış oluyor.

Kitapların ebatları da farklı

Kitapların hazırlanmasında dikkat edilen çocukların ilgisini nasıl çekebiliriz, oldu. Bu amaçla farklı olarak dergilerimizin sonunda çocukların yıl sonuna kadar bekledikleri karne yerine ödüllendirmek, motive etmek amacıyla bir karne veriliyor."

Piyasada şu an çok yaygın olan boyama kitaplarında Zambak Yayınları'nın yapmak istediği, bir şeyleri başarabilme duygusunu çocuklara tattırmak. Çocukların küçük kas gelişimi tamamlanmadığı için ince detayları boyamada yetersiz kalabildikleri düşünülerek boyama kitapları içerisindeki resimlerin büyük olmasına dikkat edilmiş.

Yayınlarında kullanılan resimlerin etkisini ise şöyle anlatıyor Çelebioğlu; "Resimlerde ağlama, üzüntü gibi kavramları veriyorsunuz, resimleri yorumlatarak çocuğun ne hissettiğini o anda neden etkilendiğini ya da size karşı bir kırgınlığının olup olmadığını öğrenebiliyorsunuz. Yayınlarımızla birlikte verilen hediyeler yine motive etme amaçlı. Öğretmenler için kaynak olması amacıyla yıllık plan defteri. Çocuklar için karne, büyük mevsim posterleri. Belirli gün ve haftaları şekillendiren boyama kitapları. Son olarak da on farklı kavramı ayrı ayrı içine alan (meyveleri, sebzeleri, sayıları...) 3—5 yaş arasındaki çocuklara hitap eden Bak—öğren serimiz var."

Zambak Yayınları çocuklara yukarıdan bakarak değil yanlarında durarak yardımcı olmaya çalışıyor. Amaç, çocukların duygu ve düşüncelerini önemseyerek ve beklentilerini karşılayarak eğitmek; daha doğrusu uygun eğitim araçlarını sunabilmek.