300 müzenin kapısı ‘kartla’ açıldı

Ayasofya ve Galeri Katı 20, Topkapı Sarayı 20, Harem Bölümü 15, Arkeoloji 10, Aya İrini 5, Kariye 15, Türk ve İslâm Eserleri Müzesi 10, yekûnu 95 lira. Bu, sayılan mekânları ziyaret etmenin tek kişilik maliyeti. Oysa Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 8 Haziran 2008’de başlattığı müzekart uygulaması söz konusu ücret tablosunu 20 lirada sabitliyor. Üstelik fotoğraflı bir kimlik ibraz eden herkes bakanlığa bağlı tüm müze ve örenyerlerinden kartı temin edilebiliyor. Sahiplerine 300’den fazla müze ve örenyerine 1 yıl sınırsız giriş fırsatı veren müzekart Bakanlık yetkililerin de ifadesiyle kısa sürede tahminlerin fevkinde kabul gördü. İstatistiklere yansıyan veriler de bunu söylüyor: Son 1,5 yılda müze ve örenyeri ziyaretçi sayısı yüzde 50 arttı. Bugünkü tablonun oluşmasındaki en büyük katkıysa İstanbul Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet Emre Bilgili’nin dediği gibi ‘malî’ yükün ortadan kalkması.

Türkiye, Hititlerden Osmanlı’ya birçok büyük medeniyetin tarihî mirasını omuzlarında taşıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı 300’ü aşkın müze ve örenyerindeki paha biçilmez zenginlik de bunun göstergesi. Dünyanın dört bir yanından her yıl gelen turistlerin sayısı bir başka veri. Peki, Türk insanı elinin altındaki kıymete yeteri kadar değer veriyor mu? Niçin yabancı turistlerin zihinlerinde ‘kültür ve tarih’ hususunda olumsuz imaja sahibiz? Aslında sebebi basit ya da bizler basitçe izah etmeyi yeğliyoruz; ekonomik sıkıntı. Bugün hâlâ müze ve örenyeri gibi mekânların ziyareti lüks addediliyor. Öğrenci ve öğretmen gruplarını saymazsanız hafta içi ya da sonu dinlenme alternatifleri arasında kültürel geziler nadiren yer alıyor. Çünkü ‘İki eski kap görmek için onca para veremem’ mantığı henüz ortada duruyor.

İşte Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın müzekart uygulaması tam da söz konusu bakış açılarını aşıp müze ve örenyerlerine ilgiyi artırma amacıyla hayata geçti. Kullanıcı sayısının yaklaşık 2 yılda 1 milyon 200 bine ulaşması, hedeflenen yolda hızlı ilerlendiğinin işareti. Türkiye geneli günlük ortalama satış 1000 ila 3000 arası; fakat talep sürekli artıyor. İstanbul uygulamanın en çok rağbet gördüğü il. 500 bin civarında kart sahibi var. Günlük satış 2500’e kadar ulaşıyor. Rakamlar, bilhassa 17 yaş üzeri kişilerin talep ettiğini gösteriyor. İstanbul Kültür ve Turizm Müdürü Bilgili durumdan memnun: “Yaygınlaşma insanların müze gezmeye yönelik niyetinin pozitif olduğuna dikkat çekiyor. Bu da müze kültürünün yaygınlaşması adına sevindirici.” Diğer şehirlerdeki durum İstanbul’dan pek farklı değil…

Göreme Örenyeri, kart sahiplerine açık mekânlardan. Yoğun bir ziyaretçi trafiği yaşanıyor. Nevşehir Müze Müdür Vekili Murat Gülyaz’ın ifadesiyle özellikle yer altı şehir ziyaretlerinde yer yer sıkışıklıklar meydana geliyor; ama üzerinde fazla durulacak cinsten değil. Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürü Melih Arslan ise rakamlar üzerinden değişimi irdeliyor: “Bize çoğunlukla yabancı turist gelir. Uygulama sonrası yerlinin de rağbeti arttı. Mesela 8 Haziran 2008- 31 Aralık 2009 tarihleri arasında 23 bin kart sattık.”

Hâsılı Topkapı Sarayı Müzesi Başkanı Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın dillendirdiği gibi, “İnsanlar artık müzeye gidiyor. Anadolu’da hiç uğramayacakları yeri kartımız var diye ziyaret ediyor.”