Hastanelerde ‘sınıf' çatışması

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), "özel hastanelerin vatandaşlardan alacağı muayene fark ücreti" problemini kökten çözümleyeyim derken, belirlediği kriterler pratik gerçeklerle örtüşmeyince yeni bir tartışma başlattı. Çünkü Memorial, Acıbadem ve Alman gibi üst düzey hizmet veren bazı hastaneler A sınıfına girememişti.

13 Kasım 2009'da yayımlanan 'Özel Hastaneler ile Vakıf Üniversite Hastanelerinin Puanlandırılması Hakkındaki Yönetmelik gereği 5 kişiden oluşan bir ekip 2009 yılının son günü toplanarak hastaneleri 1000 puan üzerinden derecelendirdi. Ekipte SGK ile Sağlık Bakanlığı'ndan ikişer, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nden (TOBB) ise bir üye yer aldı. Sınıflandırma tablosu 1 Ocak 2010'da açıklandı. Puanlama sistemini kemale erdirmek için bir yılı aşkın süre kafa yorulmuştu.

Sorun puanların dağıtıldığı kriterlerde odaklanıyor. Hizmet kalitesi 150; hasta hakları ile personel güvenliği;  yatak başına kapalı alan miktarı ve sigortalı istihdam oranı 100'er puan idi. Ancak kategorilendirmede en büyük rolü 550 puan değerindeki "hizmet birim endeksi" oynamaktaydı. Zaten esas tepkiyi SGK'nın kendi hesapladığı bu kıstas çekti.

'Faal branş', 'bakılan vakıa çeşit' ve 'gerçekleştirilebilen A klas zor ameliyat' sayısı öne çıkıyordu. Tabiatıyla, SGK'yla branşların hepsinde anlaşan hastanelerin puanı yüksek iken, sadece bazılarında sözleşme imzalayanlarınki ise düşüktü. Yani, 550'lik dilimde farklı dallarda en çok fatura gönderen özel kuruluşlar puanları topladı. Netice itibariyle, kalitesiyle ünlenseler de, kimi gruplar fatura azlığı sebebiyle B ve C sınıfında kaldı. 

SINIFLANDIRMAYA NEDEN

İHTİYAÇ DUYULDU?

Geçtiğimiz yıla dek özel hastaneler hastalardan yüzde 30 fark talep ediyordu. 'Global bütçe' hesapları çerçevesinde 2010'da bu kuruluşlara aktaracağı kaynağı 5,4 milyar lirada sabitleyen hükûmete sektörden 'o zaman yüzde 30 sınırlamasını kaldır' resti geldi. İktidar sektöre, yüzde 30 ile 70'e arasında fark ücreti imkanı tanıyan yeni bir proje hazırladığını bildirdi.

Özel Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları Derneği (OHSAD) Başkanı Reşat Bahat, uygulamanın tamamen iptal edilmesini istediklerini söylüyor. Yüzde 70'le bile çarkın dönmeyeceğini savunuyor: "Bazı ürünlerde yüzde 300-500 alsak bile bu bizi kurtarmıyor. Çünkü sağlık uygulama tebliğinin koşulları günün ekonomisine göre hesaplanmamış fiyatlar. Bu durumda ya bir ürünü sunarken zarar edeceksiniz ya da sunmayacaksınız. Zarar etmemeniz için de vatandaştan daha fazla para talep etmeniz gerekecek."

PUANLAMA HER YIL YAPILACAK

SGK'nın anlaştığı 393 özel ve vakıf hastanesini çeşitli kriterler ölçeğinde tek tek puanlayarak A, B, C, D ve E gruplarına ayırdı. Tüm kriterlere tam uyan kuruluş 1000 puanı hak edebilecekti. 800 ve üstü A grubu demekti. En az puandaki E grubu yüzde 30, A'lar ise 70 fark tahsil edebilecekti.

Hastaneler her yıl sıkı kontrol sonrası yeniden değerlendirilecek. Ani denetimler gerçekleştirilecek. Bunun için Sağlık Bakanlığı 150 kişilik bir ekip kurdu. Yüksek puan garanti, düşüğü ise kalıcı değil. Kalite zayıflarsa ya da iyileşirse harfler kayacak. Bu sayede öz eleştiri anlayışının gelişeceği öngörülüyor.

OHSAD Genel Sekreteri Cevat Şengül, hesaplama hatalarının düzeltilmesi gerektiğini belirtiyor: "En iyi ekiple 60 branşta hizmet veren ama SGK ile sadece iki branşta anlaşmış hastaneler var. Sadece iki branşta fatura kestiği için de düşük puan almış. Hem, bir hastane her branşta en iyi olamaz. Sistem branşlaşmayı ve uzmanlaşmayı cezalandırıyor gibi." Ayrıca, puanlamayla hastanelerinin itibarlarının zedelendiği görüşünde: "Vatandaş artık başvuracağı branşta hangi hastanenin en iyi olduğuna bakmadan, grubuna göre seçecek hastaneleri. Puanlamayla hastanelerin itibarları sıkıntıya düştü."

Uygulamadan kimsenin kazançlı çıkmayacağına inanan Bahat, sakıncalardan söz ediyor: "Bu uygulamanın kimin işine yaradığı belli değil. Bu yasayla SGK daha mı az para ödeyecek, hayır. Vatandaşın kafası hepten karıştı. Özel sektör hiç memnun değil. Bu durum sektörde birlik bütünlüğü bozar. Hekim emeğini sınıflama anlamına gelebilir. Daha düşük gruptaki hekimlerin daha az para alması anlamına gelebilir. Küçük hastaneler çok kaliteli olsalar da kapanmak zorunda kalabilir. Hizmet çeşitliliğine, rekabete zarar getirebilir." Bahat, en objektif yaklaşımın "branşlara göre bir sınıflandırma" ile temin edilebileceğini de vurguluyor öte yandan.

Özel Hastaneler Platformu Derneği Başkanı Dr. Mehmet Altuğ da sınıf mantığına karşı. Bu mantığın, bakanlık ve SGK'nın "hasta haklarını savunuyoruz" söylemiyle ters düştüğünü de kaydediyor: "Burada ücrete endeksli bir sınıflandırma var. Yani hastanelerinin daha kaliteli hizmet sunmalarını SGK değil, hasta ödeyecek. Bunu hastalar ödeyecekse bu neden kamu eliyle yapılıyor? Bunun tek bir yararı var o da hastaneler hizmet kalite standardına göre kendini yenileyecek. Belirli kaliteyi yakalayan hastanelere SGK kendi içinde bir değerlendirme yapabilirdi. A, B, C, D, E diye bir sınıflandırma gerekmezdi."

Özel hastaneler, sorunun çözümü için SGK yetkilileriyle hafta içinde tekrar görüştü. Reşat Bahat, "SGK yetkilileri bu konuda sıkıntıları gördüklerini ifade etti. Karşılıklı uzlaşma noktasındayız. Özel hastaneleri topyekûn sınıflandırmaya karşıyız. Birim puanlama yapılması üzerinde SGK ile uzlaştık. Toplantılarımız devam edecek. Yeni bir düzenleme biçimi oluşturulacak. Bir kalite sınıflaması değil, SGK ile hastaneler arasındaki bir puanlama sistemi oluşturulması gerektiği konusunda anlaştık. Yeni bir puanlama sistemi üzerinde çalışmaya başlıyoruz." diyor.

A GRUBUNDAKİ HASTANE,

450 YERİNE 1050 LİRA ALACAK

Fark ücretini puan belirleyecek. Örneğin 1500 liralık bir ameliyatın farkı yüzde 30 üzerinden 450 liraydı. A grubundaki hastane şimdi vatandaştan yüzde 70 fark yani 1050 lira isteyebilecek.  Görünen o ki uygulama vatandaşın kafasını karıştıracak, hem de cebini yakacak. SGK'dan puanlama sistemini revize etmesi, değerlendirmeyi tekrarlaması bekleniyor.

Puanlamaya göre alacağı fark ücreti

0-200  E sınıfı (yüzde 30)

201-400 D sınıfı (yüzde 40)

401-600 C sınıfı (yüzde 50)

601-800 B sınıfı (yüzde 60)

801-1000 A sınıfı (yüzde 70)